«Νεφέλες» από το ΔΗΠΕΘΕ Σερρών με «χειροποίητη» χαριτωμένη απλότητα… Είδαμε και σχολιάζουμε

Είδε και σχολιάζει η Πίτσα Στασινοπούλου για την Κουλτουρόσουπα

Μετά από ένα 20ήμερο και βάλε αναγκαστικής θεατρικής αποχής, καθότι… «κλειστόν λόγω διακοπών», επιτέλους οι παραστάσεις επανήλθαν στα «πόστα» τους και οι στερημένοι θεατρόφιλοι στις κερκίδες, έστω και με όψιμο καύσωνα! Ο οποίος είναι αλήθεια ότι δυσχεραίνει τη θέαση, αλλά κυρίως τους ηθοποιούς με τα κοστούμια των ρόλων και επιπλέον τη ζέστη των προβολέων, κάτι που προσωπικά βρίσκω το λιγότερο ηρωικό, αλλά ας μην επεκταθώ… Γεγονός είναι ότι επανακάμψαμε στο κατάμεστοθέατρο Κήπου για την παράσταση «Νεφέλες» του Αριστοφάνη από το ΔΗΠΕΘΕ Σερρών, σε μετάφραση- προσαρμογή κειμένου από τον Στάθη Παχίδη και σκηνοθεσία Εύης Σαρμή…

Η δημοφιλής κωμωδία του Αριστοφάνη, της οποίας σώζεται και παρουσιάζεται η δεύτερη διασκευή από τον ίδιο, στηρίζει την πλοκή της στον κεντρικό ήρωα Στρεψιάδη, έναν γέρο χωριάτη που παντρεύτηκε μια Αθηναία αριστοκράτισσα κι απέκτησαν έναν γιό, τον Φειδιππίδη…ο οποίος με τις αλόγιστες σπατάλες και την άσωτη ζωή του δημιούργησε τεράστια χρέη στον πατέρα του που κυνηγούν οι δανειστές κι αποφασίζει να στείλει τον γιο του στο «Φροντιστήριο ιδεών» ή «Σοφιστείο», προκειμένου να διδαχθεί τον Δίκαιο και Άδικο Λόγο ώστε να αντιμετωπίσει τις επερχόμενες δίκες…Ο τεμπέλης, ρέμπελος γιος αρνείται και στη θέση του πηγαίνει ο πατέρας ως μαθητής του Σωκράτη, όμως ο φιλόσοφος αντιλαμβάνεται ότι πρόκειται για ανεπίδεκτο μαθήσεως, αναγκάζοντας τον Στρεψιάδη να στείλει με το ζόρι τον γιο του… Ο Φειδιππίδης θα διδαχθεί και θα επιλέξει τον Άδικο Λόγο, τον οποίο πρωτίστως θα εφαρμόσει πρακτικά στον πατέρα του, προκαλώντας την οργή τουΣτρεψιάδη εναντίον του Σωκράτη που θα επιχειρήσει να εκδικηθεί, πικρά μετανιωμένος…

Όπως σε όλες τις Αριστοφανικές κωμωδίες, ο συγγραφέας χρησιμοποιεί ως εύρημα έναν εύπεπτο, χιουμοριστικό, φαινομενικά απλοϊκό μύθο, προκειμένου να καυτηριάσει αιχμηρά κοινωνικές παθογένειες της εποχής του- που εν τέλει αποδεικνύονται διαχρονικές για το ανθρώπινο είδος- καταλήγοντας σε βαθύτερες αλληγορίες… Εν προκειμένω στοχεύει στην κριτική διακωμώδηση των φιλοσοφικών ιδεών που θεωρεί νεφελώδεις και προσωποποιεί ευρηματικά ως όντα (Νεφέλες) που απαρτίζουν τον Χορό, εστιάζοντας στον κορυφαίο εκπρόσωπο του είδους Σωκράτη… τον οποίο στηλιτεύει για τις αρνητικές επιδράσεις της σοφιστικής παιδείας που παρείχε στους νέους, υπονομεύοντας πατροπαράδοτα ήθη και χρηστά πρότυπα εν μέσω γενικότερης ηθικής παρακμής και αλλαγών, όπου συγκρούονται γενεές, ιδέες, νοοτροπίες, το παλιό με το καινούργιο, οι αξίες περί δικαίου και αδίκου… Ωστόσο η συγκεκριμένη κωμωδία προκάλεσε έντονα, καθώς παρουσιάζει τον κορυφαίο φιλόσοφο Σωκράτη ως έναν φιλάργυρο, αναξιόπιστο, φαιδρό, ανυπόληπτο σοφιστή, που βάσει ιστορικών πηγών δεν υπήρξε ποτέ παρόμοιας ποιότητας, ούτε δίδαξε ποτέ σοφιστεία, παρά μόνο φιλοσοφία…προφανώς υπήρξε προσωπική εμπάθεια του ποιητή εναντίον του, που εξηγεί τον διασυρμό του στο έργο, παρότι αυτό επεκτείνεται σε προβληματισμούς για ευρύτερα κοινωνικά πεδία…

Με θετικό πρόσημο (+) αξιολογούμε την σκηνοθεσία της Εύης Σαρμή, καθώς η διαχείρισή της χαρακτηρίστηκε από εύληπτη απλότητα και χαριτωμένη αθωότητα ενός εγχειρήματος που έμοιαζε «χειροποίητο», χωρίς εντυπωσιασμούς, δηθενιές, υπερβολές, προκλήσεις κλπ. προσφέροντας μια παράσταση ευχάριστη και καλοδουλεμένη… Όπου ξεχωρίσαμε τον δεμένο ζωηρό ρυθμό, την ευελιξία στις εναλλαγές, την ισορροπημένη διαδραστικότητα με το κοινό στην πλατεία, κάποιες εύστοχες σκηνικές επιλογές, τον εμπλουτισμό με πολλά τραγούδια παρά τις ενστάσεις μας, την ανάδειξη της κωμικότητας χωρίς βωμολοχίες και με επίκαιρα σχόλια στα πλαίσια του «αποδεκτού» χωρίς καταχρήσεις…

Στο απλό, αλλά φροντισμένο και λειτουργικό σκηνικό, η σκάλα πρόσφερε δυνατότητες για διαφορετικά επίπεδα δράσεων με σκηνικό ενδιαφέρον, οι φωτισμοί στις αλλαγές σκηνών υπήρξαν επαρκείς, τα πολλά κοστούμια ιδιαίτερα μελετημένα για τη σημειολογία των χαρακτήρων με συμβολική χροιά, ενώ η ευφάνταστη σκηνογραφική απόδοση των Νεφελών με τα αέρινα πέπλα στις ομπρέλες υπήρξε άκρως αποτελεσματική και εύστοχη στην απλότητά της… Σχεδόν.. καταχρηστική θέση κατείχε η μουσική με πληθώρα τραγουδιών κάθε είδους από τον Στάθη Παχίδη, ενώ εκτιμήσαμε σκηνοθετικά την συμβολική απόδοση της «υπεράνω» εξουσίας του Σωκράτη, καθώς και τη λειτουργική δομή του «χορού» των Νεφελών, με σύγχρονη, ελεύθερη προσέγγιση από άποψη χωροταξίας και κινησιολογίας, παρότι εντοπίσαμε συνολικά (και) κάποιες αδυναμίες που θα αναφερθούν παρακάτω…

Ερμηνευτικά αξίζουν εύσημα στους άξιους ηθοποιούς, ήτοι Γιώργο Καρύδα, Αστέρη Πολυχρονίδη, Αστερόπη Χαριτίδου, Δήμητρα Αντωνακούδη, Άγγελο Μανωλίδη και Διογένη Δασκάλου, οι οποίοι όχι μόνο ίδρωσαν κυριολεκτικά τη φανέλα σε σημείο να… στάζει, αλλά κατέθεσαν από ψυχής το καλύτερο δυνατό ως άψογα δεμένο σύνολο… Ιδιαίτερα ο κεντρικός ήρωας Στρεψιάδηςμε ρόλο ποταμό και ακατάπαυστη κίνηση ως αφελές θύμα των συνθηκών, παγιδευμένο σε «συμπληγάδες» που ψάχνει εναγωνίως διέξοδο, αλλά και ο γιος Φειδιππίδης με τη σύγχρονη μαγκιά, αδιαφορία, ασχετοσύνη που τελικά μεταλλάσσεται, ο υπερφίαλος, γραφικός Σωκράτης ως καρικατούρα με τον αφ’ υψηλού σνομπισμό, πονηριά, αλαζονεία, καθώς και οι ταλαντούχες γυναίκες- Νεφέλες με περισσότερους ρόλους και επιπλέον με εξαιρετικά δουλεμένες φωνές, που όλοι ως συντονισμένη ομάδα ανταποκρίθηκαν άψογα στις απαιτήσεις…Με μόνο αδύναμο κρίκο τον Διογένη Δασκάλου στον ρόλο του «Λόγου», που δεν κατάφερε να ενταχθεί υποκριτικά στο κλίμα, μοιάζοντας ως ξένο εμβόλιμο σώμα, αποστασιοποιημένο από τα δρώμενα κι εγκλωβισμένο στην σταντ απ μανιέρα του, για να κλείσει στο φινάλε μουσικά με το πνευστό του…

Σχετικά με τις αδυναμίες (-) και πέραν της άστοχης συμμετοχής του Δασκάλου, εντοπίσαμε σκηνοθετικά κάποια σημεία που ίσως έχρηζαν διαφορετικής αντιμετώπισης… όπως ας πούμε η αναφορά και χρήση της φωτογραφίας του Ανδρέα Παπανδρέου και μάλιστα με πανηγυρική… περιφορά στην πλατεία, που δεν καταλάβαμε τον λόγο της συγκεκριμένης επιλογής… ή η ένταξη τραγουδιών της Γιουροβίζιον που έμοιαζε ξεκάρφωτη προσθήκη χωρίς νόημα… ή η αρκετά τραβηγμένη υποκριτικά απόδοση του Σωκράτη αγγίζοντας συχνά τη γελοιοποίηση… ή η «γκροτέσκο» έναρξη με τη σκηνή του ύπνου και τις αχρείαστες χοντράδες…Επίσης από άποψη κειμένου, δεν κατέστη σαφής η διάκριση μεταξύ δίκαιου και άδικου λόγου ώστε να αιτιολογεί τους χαρακτηρισμούς, ενώ όπως είπαμε τα τραγούδια πλεόνασαν με το συνεχές «ρίχτο Νίκο» (χιουμοριστικά στον ηχολήπτη) και μάλιστα εντελώς ετερόκλητα, χωρίς ιδιαίτερη έμπνευση τα περισσότερα και κοινό στίγμα ως μουσική ενότητα…

Συνοψίζοντας (=) και προσπερνώντας τις δευτερεύουσες αδυναμίες που μπορούσαν να αποφευχθούν, θα μείνουμε στην συνολική ευχάριστη αίσθηση που άφησε μια καλοστημένη γενικά παράσταση, από μια ταλαντούχα ομάδα, αφοσιωμένη συγκινητικά στο όραμα των ΔΗΠΕΘΕ κι αυτό αξίζει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο…

Βαθμολογία: 6,3/10