Συζητώντας με τον Γιάννη Αντωνίου για την εμπειρία της κατασκήνωσης και τα οφέλη της στα παιδιά

Η #κατασκήνωση ωφελεί το #παιδί σε πολλά επίπεδα καθώς το βοηθά να γίνει #ανεξάρτητο, του μαθαίνει να φροντίζει τον εαυτό του και το χώρο του και επίσης του διδάσκει τη #συνεργασία, την υποχώρηση και την υπακοή σε κανόνες. Γράφει η #ΝέληΒυζαντιάδου για την #Κουλτουρόσουπα.

Όσο δύσκολη είναι η πρώτη φορά στην #κατασκήνωση για ένα #παιδί, άλλο τόσο δύσκολη είναι και για τους #γονείς. Κάποιες φορές μάλιστα οι γονείς δυσκολεύονται περισσότερο από τα παιδιά. Γράφει η #ΝέληΒυζαντιάδου για την #Κουλτουρόσουπα.

#Ξεγνοιασιά και ανεμελιά σε συνδυασμό με #ευθύνες για τον εαυτό του και το χώρο του απολαμβάνει το #παιδί σε μια #κατασκήνωση. Και φυσικά #παιχνίδια και νέους #φίλους που θα συναντήσει ξανά το επόμενο #καλοκαίρι. Γράφει η #ΝέληΒυζαντιάδου για την #Κουλτουρόσουπα.

Κι ενώ ετοιμαζόμαστε να αποχαιρετίσουμε τον Ιούλιο για να υποδεχθούμε τον Αύγουστο, είναι πολλά τα παιδιά που εξακολουθούν να περνούν ονειρεμένες διακοπές σε κατασκηνώσεις της χώρας μας δημιουργώντας ανεκτίμητες αναμνήσεις για το μέλλον τους. Η αλήθεια είναι πως δεν πήγα ποτέ κατασκήνωση αλλά έχω ακούσει διάφορες ιστορίες από συνομήλικους που με κάνουν να πιστεύω ότι για κάποιους χαρακτήρες – όχι για όλους – αυτό το σχήμα διακοπών είναι ιδανικό!Μαζί μου συμφωνεί και ο κύριος Γιάννης Αντωνίου, θεολόγος – συντονιστής κατασκηνώσεων Δήμου Λίμνης Πλαστήρα, υποστηρίζοντας ότι δεν παρατηρείται ουσιαστική διαφορά των παιδιών στην προσαρμογή, στη συνεργασία, στην τήρηση των κανόνων και στη συμμετοχή στις δραστηριότητες που να συνδέεται με το φύλο αλλά όποιες διαφορές υπάρχουν έχουν να κάνουν κυρίως με την ιδιοσυγκρασία κάθε παιδιού.

Ας τα πάρουμε, όμως, από την αρχή. Ο κύριος Αντωνίου ασχολείται εδώ και χρόνια με τις κατασκηνώσεις για παιδιά και η μαρτυρία του είναι σίγουρα πολύτιμη. Αν και τον γνωρίζω προσωπικώς και η φιλία του με τιμά, επιθυμώ να μάθω περισσότερα για τη δική του σχέση με τις κατασκηνώσεις από τότε που ήταν παιδί. Η πρώτη του εμπειρία με κατασκήνωση, όπως εξομολογείται, ήταν στην ηλικία των 7 ετών. Τώρα μάλιστα που το λέει, συνειδητοποιεί ότι ήταν πολύ μικρός. Βέβαια, εκ του αποτελέσματος, φαίνεται ότι για τον ίδιο ήταν μια συνθήκη που του ταίριαξε πολύ και που κατέληξε να την έχει στη ζωή του μέχρι σήμερα. Ξεκίνησε σε κατασκήνωση που ήταν κοντά στον τόπο διαμονής του και έχοντας μαζί του τα μεγαλύτερα ξαδέλφια του. Εκείνα τα χρόνια η κατασκηνωτική περίοδος διαρκούσε 21 μέρες κατά τη διάρκεια των οποίων έκανε νέους φίλους, που περίμενε να τους συναντήσει ξανά την επόμενη χρονιά, έμαθε τραγούδια, νέα παιχνίδια, έγινε ανεξάρτητος. Ακόμα και τώρα στις κατασκηνώσεις που πηγαίνει χρησιμοποιεί τραγούδια και παιχνίδια εκείνης της εποχής.

Αυτή η πρώτη εμπειρία λοιπόν με την κατασκήνωση τον ώθησε να συνεχίσει να την έχει στη ζωή του και να μπορεί δικαιωματικά να την προτείνει σε κάθε γονιό που σκέφτεται αν θα πρέπει να στείλει το παιδί του στην κατασκήνωση ή όχι. ‘Εννοείται πως προτείνω σε όλους τους φίλους μου και τους γνωστούς να στείλουν τα παιδιά τους κατασκήνωση με κίνδυνο να γίνω γραφικός. Χρειάζεται, όμως, πρώτα να γίνουν συζητήσεις με τα παιδιά, περιγράφοντας την καθημερινότητα μιας κατασκήνωσης, ώστε τα παιδιά να ξέρουν τι θα συναντήσουν. Το παιδί ωφελείται σε πολλά επίπεδα καθώς μαθαίνει να είναι ανεξάρτητο και αυτόνομο, μαθαίνει να φροντίζει τον εαυτό του και τον χώρο του, μαθαίνει να συνεργάζεται, να υποχωρεί, να υπακούει σε κανόνες, να ακολουθεί ένα πρόγραμμα. Για μένα, όμως, το πιο σημαντικό είναι οι σχέσεις που αναπτύσσονται και οι φιλίες που δημιουργούν τα παιδιά’, λέει.

Ο κύριος Αντωνίου δεν διστάζει να την προτείνει σε όλους, όπως παραδέχεται. Εκείνοι, όμως, εμπιστεύονται με ευκολία το παιδί τους ή υπάρχουν γονείς που δυσκολεύονται να αφήσουν το παιδί τους ειδικά για πρώτη φορά; Όσο δύσκολη είναι η πρώτη φορά στην κατασκήνωση για ένα παιδί, άλλο τόσο δύσκολη είναι και για τους γονείς, δηλώνει ο ειδικός. Κάποιες φορές οι γονείς δυσκολεύονται περισσότερο από τα παιδιά. Σε αυτό έχει παρατηρήσει ότι βοηθάει πολύ η ύπαρξη ενός ενήλικα που οι γονείς εμπιστεύονται και με τον οποίο αισθάνονται ασφάλεια. Αυτό είναι που κι εκείνος προσπαθεί να χτίσει στις κατασκηνώσεις που πηγαίνει. Να έχει καλή σχέση με τα παιδιά αλλά και με τους γονείς τους. Μετά το βάπτισμα του πυρός οι επόμενες φορές είναι πιο εύκολες γιατί η συνθήκη είναι πλέον γνωστή και πολλές φορές είναι γνωστοί και οι άνθρωποι.

Υπάρχει άραγε μια ιδανική ηλικία από την οποία και μετά είναι καλό να ενθαρρύνεται ένα παιδί να δοκιμάσει αυτήν την εμπειρία; Ο κύριος Αντωνίου εξηγεί πως τα παιδιά γίνονται επισήμως δεκτά από 6 ετών. Από εκεί και πέρα κάθε παιδί είναι μια ξεχωριστή περίπτωση. Δεν θα έλεγε ότι έχει να κάνει τόσο με την ηλικία όσο με την ετοιμότητα κάθε παιδιού αλλά και με τον τρόπο διαχείρισης και προετοιμασίας του από την οικογένεια. Στην πολυετή εμπειρία του έχει δει μικρά παιδιά 6 και 7 ετών να προσαρμόζονται πολύ καλά στην κατασκήνωση και να αξιοποιούν όλες τις δυνατότητες που δίνει η κατασκήνωση και να περνούν ωραία αλλά έχει δει και παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας να αποχωρούν λίγες μέρες ή ακόμα και λίγες ώρες μετά την άφιξή τους.Όσο ωραία εμπειρία κι αν είναι, υπάρχουν σίγουρα δυσκολίες, σκέφτομαι. Του ζητώ να μοιραστεί μαζί μας τις δυσκολίες που παρατηρεί κατά την προσαρμογή ενός παιδιού που έρχεται για πρώτη φορά στην κατασκήνωση. Αυτό που δυσκολεύει ένα παιδί, που έρχεται για πρώτη φορά στην κατασκήνωση, είναι αρχικά ο αποχωρισμός από τους γονείς του σύμφωνα με τον συνεντευξιαζόμενο. Είναι πολλά παιδιά τα οποία δεν έχουν μείνει ποτέ μόνα τους ή δεν έχουν κοιμηθεί ακόμη σε άλλο σπίτι. Επομένως ο βραδινός ύπνος μπορεί να δυσκολέψει τα μικρά παιδιά, όπως και η συμβίωση με τα υπόλοιπα παιδιά μέσα στο σπιτάκι. Ακόμη το φαγητό είναι πολλές φορές πρόβλημα καθώς αρκετά παιδιά δυσκολεύονται να δοκιμάσουν νέες γεύσεις. Οι κατασκηνώσεις, στις οποίες επιλέγει ο ίδιος να πηγαίνει, είναι μικρές και ακολουθούν το πρότυπο λειτουργίας μιας οικογένειας. Πρώτιστο καθήκον των ομαδαρχών είναι να είναι δίπλα στα παιδιά, να τα βοηθούν και να τα υποστηρίζουν σε κάθε δυσκολία, ενώ εν συνεχεία ενημερώνεται εκείνος ή και οι γονείς για οτιδήποτε τους απασχολεί σε σχέση με το παιδί. Φροντίζουνώστε το παιδί να τους εμπιστεύεται, να νιώθει ασφάλεια και κάνουν όποιες αλλαγές χρειάζεται και είναι εφικτές, ώστε να βοηθούν το παιδί να προσαρμοστεί και να περάσει καλά. Όσο για την περίοδο προσαρμογής, προφανώς δεν είναι μεγάλη μια που η κατασκηνωτική περίοδος διαρκεί περίπου 10 ημέρες. Συνήθως οι δύο πρώτες μέρες είναι ο χρόνος που χρειάζονται τα παιδιά ώστε να μπουν στο κλίμα της κατασκήνωσης, δηλαδή να γνωριστούν με τον ομαδάρχη τους και τα υπόλοιπα στελέχη, να εξοικειωθούν με τον χώρο της κατασκήνωσης, να αρχίσουν να κάνουν παρέα με τα υπόλοιπα παιδιά και γενικά να μπουν στην καθημερινότητα της κατασκήνωσης.

Θέλω πολύ να ‘κρυφοκοιτάξω’ μια μέρα στην κατασκήνωση και ο πιο ειδικός για να με βοηθήσει να το κάνω είναι ο κύριος Αντωνίου ο οποίος λέει πως η κατασκήνωση λειτουργεί σαν χρονοκάψουλα με την έννοια ότι όταν μπαίνει κανείς σε αυτήν, ο χρόνος κυλά με διαφορετικό τρόπο και ξεχνά την έξω πραγματικότητα. Αυτό που ο ίδιος εφαρμόζει τα τελευταία χρόνια είναι να δίνεται ένα όνομα στην κατασκήνωση, το οποίο σχετίζεται είτε με την τρέχουσα επικαιρότητα είτε με μηνύματα που θέλουν να περάσουν στα παιδιά. Ενδεικτικά αναφέρει δύο από τα ονόματα που δόθηκαν στην κατασκήνωση και αξιοποιήθηκαν με τον καλύτερο τρόπο από τα παιδιά. Το ένα ήταν ‘τα ζώα του δάσους’ περνώντας μηνύματα για την οικολογία, την προστασία της φύσης και την συνεισφορά των ζώων στην αλυσίδα της ζωής και το δεύτερο ‘Οι χαρακτήρες στο Νεραϊδοχωριό’ δείχνοντας στα παιδιά ότι όλοι μας στις μικρές ή μεγάλες ομάδες κρατάμε ρόλους και μπορεί να είναι βοηθητικοί ή όχι. Με βάση την ονομασία της κατασκήνωσης τα παιδιά αποφασίζουν το όνομα για το σπιτάκι τους.

Ξεκινά να μου περιγράφει τη ζωή στην κατασκήνωση λέγοντας πως υπάρχει ένα πρόγραμμα για όλη την ημέρα. Το πρωινό ξύπνημα γίνεται περίπου στις 08.00 και ακολουθεί στην κατασκήνωση έπαρση της σημαίας, προσευχή και πρωινό. Στη συνέχεια τα παιδιά με τον ομαδάρχη τους τακτοποιούν και καθαρίζουν το σπιτάκι τους για την καθιερωμένη πρωινή επιθεώρηση που γίνεται από τον αρχηγό, τον γυμναστή, το νοσηλευτή και τον επιμελητή. Αυτή είναι από τις αγαπημένες ρουτίνες μικρών και μεγάλων, γιατί εκεί παρουσιάζονται και τα συνθήματα που έχει βγάλει κάθε ομάδα διεκδικώντας τον τίτλο του καλύτερου κάθε μέρα. Από τις 10.30 ως τις 12.00 τα παιδιά συμμετέχουν σε οργανωμένες δραστηριότητες όπως ομάδα σκακιού, πυλού, χορωδίας, παραδοσιακού και μοντέρνου χορού, πινγκπονγκ, χειροτεχνίες και άλλα. Μετά τις 12.00 τα παιδιά έχουν ελεύθερο χρόνο ως τις 13.15. Ακολουθεί μεσημεριανό και ξεκούραση ως τις 17.00. Οι απογευματινές ώρες είναι γεμάτες με αθλητικά πρωταθλήματα που διοργανώνονται (μπάσκετ, ποδόσφαιρο, βόλει, πινγκπονγκ) καθώς και προετοιμασία για τα βραδινά παιχνίδια. Ο κύριος Αντωνίου είναι ιδιαιτέρως ενθουσιασμένος με τα βραδινά παιχνίδια γιατί αποτελούν μια από τις πιο ζωντανές στιγμές της κατασκήνωσης. Το talentshow, τα κακιστεία, ο κρυμμένος θησαυρός, τα στοιχεία της φύσης ξεσηκώνουν μικρούς και μεγάλους ενώ ξεχωριστές στιγμές είναι όταν τα μεγαλύτερα παιδιά συνεργάζονται με τα μικρότερα παρουσιάζοντας εξαιρετικά αποτελέσματα δημιουργικότητας και φαντασίας. Η ημέρα ολοκληρώνεται κατά τις 23.00 με την ‘καληνύχτα’ του αρχηγού σε κάθε σπιτάκι ξεχωριστά. ‘Αυτή είναι μια ευλογημένη στιγμή για εμένα αρχικά γιατί βλέπω πόσο τα παιδιά περιμένουν με λαχτάρα αυτήν την ‘καληνύχτα’ και πόσο διαμαρτύρονται αν αργήσω να περάσω από το σπιτάκι τους. Είναι μια στιγμή σύνδεσης με τα παιδιά καθώς εκεί θα μου πουν τα νέα της ημέρας, τα παράπονά τους, τις δυσκολίες τους αλλά και ό,τι όμορφο έκαναν μέσα στην ημέρα. Όσο για το τι μαθαίνει ένα παιδί; Από το να φροντίζει το χώρο του και τον εαυτό του μέχρι να δημιουργεί, να συνεργάζεται, να χάνει, να κερδίζει, να μοιράζεται’, καταλήγει.

Προσπαθώντας να μπω στα παπούτσια του, αναρωτιέμαι αν και πότε θα αποφάσιζα να απομακρύνω ένα παιδί από την κατασκήνωση ζητώντας του να γυρίσει στο σπίτι του. Η απάντησή του ξεκάθαρη και περιεκτική: ‘Πιστεύω ότι ένα παιδί έρχεται στην κατασκήνωση για να περάσει όμορφα και η λογική μου είναι να μην πιέζουμε τα παιδιά για την κατασκήνωση γιατί μόνο έτσι θα την αγαπήσουν. Επομένως αν ένα παιδί διαμαρτύρεται επίμονα και επιθυμεί να φύγει και δεν καθησυχάζεται, ενημερώνουμε τους γονείς του. Επίσης αν ένα παιδί αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα με την υγεία του που δεν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε, θα πρέπει να αποχωρήσει. Σε κάποιες ακόμα περιπτώσεις παιδιών, που έχουν δημιουργήσει προβλήματα στην κατασκήνωση, όπως παραβατικές συμπεριφορές, επιθετικότητα και δυσκολία συνεργασίας με την ομάδα και τα στελέχη, έχουμε ενημερώσει τους γονείς ότι το παιδί πρέπει να αποχωρήσει’.

Φτάνοντας στο τέλος της συνάντησης με τον συνεντευξιαζόμενο, τον προσκαλώ να μοιραστεί μαζί μας μια εμπειρία από την πολυετή θητεία του στις κατασκηνώσεις. Δυσκολεύεται να το κάνει μια που, όπως λέει, είναι πολλά και μοναδικά αυτά που ζει κάθε φορά. Σίγουρα, όμως, η κατασκήνωση την περίοδο του κορωνοϊού ήταν κάτι πραγματικά πρωτόγνωρο καθώς έπρεπε να λειτουργούν σε συνθήκες απόλυτης ασφάλειας. Αυτό σήμαινε ότι η κατασκήνωση φιλοξενούσε τον μισό αριθμό των παιδιών, δεν υπήρχε δυνατότητα εξόδου, δεν υπήρχε επισκεπτήριο, οι γονείς έπρεπε να μένουν εκτός περιβόλου κατασκήνωσης, τα παιδιά με το παραμικρό σύμπτωμα έμπαιναν σε καραντίνα. Το βασικότερο είναι ότι δεν υπήρχε αυτό το αίσθημα ξεγνοιασιάς που έχει η κατασκήνωση. Ο ίδιος τα τελευταία χρόνια αναλαμβάνει ως συντονιστής των Παιδικών Κατασκηνώσεων του Δήμου Λίμνης Πλαστήρα Καρδίτσας, που ανήκουν στο Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Πολύ σημαντική στιγμή για όλους ήταν η επίσκεψη της τότε υπουργού κας Σοφίας Ζαχαράκη, που λειτούργησε ως μια επιβράβευση της δουλειάς που έκαναν αλλά και η φιλοξενία παιδιών από άλλες χώρες όπως η Κύπρος και η Ουκρανία. ‘Και επειδή μιλάμε για τις σχέσεις που αναπτύσσονται στις κατασκηνώσεις εγώ νιώθω τυχερός για τη σχέση και τη συνεργασία που έχω αναπτύξει με τον πρόεδρο της κατασκήνωσης και αντιδήμαρχο κύριο Θωμά Στεργιόπουλο’, παραδέχεται.

Τελικά τι χάσαμε όσοι δεν πήγαμε ποτέ κατασκήνωση, αναρωτιέμαι φωναχτά για να μου απαντήσει πως για να καταλάβει κανείς το κλίμα της κατασκήνωσης θα πρέπει να το ζήσει. Αυτό που δηλώνει πάντως με σιγουριά είναι ότι χάσαμε την ξεγνοιασιά, την ανεμελιά, τους νέους φίλους και αυτήν την αίσθηση ότι μπορούμε να είμαστε με τους φίλους μας ολόκληρο το 24ωρο.Επιλέγει να μας αποχαιρετίσει με την ευχή του για το φετινό καλοκαίρι αλλά και για κάθε καλοκαίρι που είναι να έχουμε αρχικά την υγεία μας και τα καλοκαίρια να τα ζούμε εντός ή εκτός κατασκήνωσης! Όσο για εμάς θα βρεθούμε ξανά σύντομα μέσα από ένα επόμενο άρθρο!