Ευριπίδη «Άλκηστις» από το Εθνικό Θέατρο: Μεγάλες προσδοκίες σε χαμηλούς τόνους | Είδαμε και σχολιάζουμε
Στο δράμα του Ευριπίδη «Άλκηστις» μια γυναίκα δέχεται να χάσει τη ζωή της στη θέση του συζύγου της, του βασιλιά της Θεσσαλίας Άδμητου. Οι άνθρωποι του παλατιού, θαυμάζουν σε όλο το έργο τη θυσία της για την αρετή και τη γενναιότητα που επιδεικνύει να μπει στη θέση του άντρα της, στον κάτω κόσμο, λόγω ενός θεϊκού σχεδίου όπου το ανθρωπομορφικό θεϊκό σύμπαν του Ευριπίδη μοιάζει να εμπαίζει τον Άδμητο και να τον εκδικείται για την ευτυχία του οίκου του. Η φαντασία του Ευριπίδη παρουσιάζει ένα διεστραμμένο σχέδιο των θεών: η ζωή κάποιου άλλου για τη ζωή σου. Ο Ευριπίδης βρίσκει έτσι ευκαιρία να ειρωνευτεί τη θέση των γυναικών στην αρχαία Ελλάδα και να μιλήσει μέσα από αυτήν την πλοκή για την πραγματική ανωτερότητα της γυναικείας φύσης. Ταυτόχρονα, το σύμπαν του Ευριπίδη, αμφισβητεί την ηθική του δωδεκάθεου αφού σε πολλά του έργα, όπως και στην Άλκηστη, προβληματίζεται για την εκδικητικότητα και τα κατώτερα κίνητρα των θεών στο πως φέρονται στους ανθρώπους, χρησιμοποιώντας ταυτόχρονα στο κείμενό του και στοιχεία ευσέβειας για να ικανοποιήσει τα θρησκευτικά αισθήματα της αρχαίας Αθήνας.
Η σκηνογραφία του έργου, έξυπνη και εύστοχη, παρουσίαζε ένα μαύρο κεκλιμένο δάπεδο που σήμαινε την κάθοδο στον Άδη. Πάνω στο υπερυψωμένο μαύρο κεκλιμένο δάπεδο, έπαιζαν οι ζωντανοί ήρωες, ενώ έβγαιναν και έμπαιναν από καταπακτές. Ο Δ. Καρατζάς με ένα σκηνοθετικό τέχνασμα ήθελε να δηλώσει το παιχνίδι της ζωής και του θανάτου με τον χορό να βγαίνει ένας – ένας από τις καταπακτές και οι ηθοποιοί να τρυπώνουν πάλι σε αυτές. Ποιο είναι το όριο ανάμεσα στη ζωή και το θάνατο; Τρύπες στο έδαφος, πάνω στο δρόμο που οδηγεί από τη ζωή στο θάνατο. Στο έδαφος, εκεί που κατέληγε το κεκλιμένο δάπεδο, έστεκε ο θάνατος, ακίνητος και αμείλικτος, από την ώρα ακόμα που οι θεατές ξεκίνησαν να μπαίνουν στις θέσεις τους.
Η υποκριτική ήταν πολύ αδύναμη. Η εκφορά του λόγου ακατάλληλη για αρχαίο δράμα. Στο μεγαλύτερο μέρος του έργου, οι ηθοποιοί και ο χορός δεν ακούγονταν καλά με αποτέλεσμα να ανατρέχουμε στους υπότιτλους για να μπορέσουμε να παρακολουθήσουμε το κείμενο. Η κινησιολογία αξιόλογη αλλά χαμηλών τόνων. Οι ηθοποιοί και ο χορός κινούνταν στο μεγαλύτερο μέρος της παράστασης, χαμηλά στο έδαφος, κάτι που κούραζε το θεατή και έκανε μονότονο το έργο. Οι θρήνοι κακοί, ήθελαν να φαίνονται υπόκωφοι αλλά έμοιαζαν να σέρνονται κακόηχα σαν μοιρολατρία. Η Ηρώ Μπέζου, στο ρόλο της Άλκηστης, αξιοπρεπής με πολύ καλές στιγμές. Άστοχη η τοποθέτηση γυναίκας στο ρόλο του θανάτου. Η γυναικεία φωνή και το γυναικείο πρόσωπο δεν συνδέονται με τα αιμοδιψή κίνητρα του θανάτου που ζητά να κατασπαράσσει τις ψυχές, όπως περιγράφει και το ίδιο το κείμενο. Υποστηριχτήκαν όμως υποκριτικά τα κωμικά επεισόδια του Ηρακλή λόγω της γαστριμαργίας του και της αχαλίνωτης συμπεριφοράς του και δόθηκε το μήνυμα στο κοινό όπως αυτό ερμηνεύεται για τη συμπεριφορά του Ηρακλή στην αρχαία ελληνική γραμματεία. Η ενδυματολογία γενικά είχε αστοχίες: ειδικότερα, η Άλκηστις με ένα λαμέ κιτρινόμαυρο φόρεμα και ο Ηρακλής προς το τέλος της παράστασης, εμφανίζεται με ένα λευκό ραντάκι. Η ενδυματολογία του Ηρακλή τον ευτελίζει ως από μηχανής θεό στο συγκεκριμένο δράμα.
Η «Άλκηστις» στέκει ανάμεσα στην κωμωδία και την τραγωδία. Η παρουσία του Ηρακλή ως από μηχανής θεού που δίνει αίσιο τέλος στο δράμα, τα κωμικά επεισόδια με τη συμπεριφορά του Ηρακλή ως φιλοξενούμενου στο παλάτι και ο χορός που αποτελείται από άτομα κατώτερης κοινωνικής καταγωγής, τους δούλους του παλατιού (ενώ στην τραγωδία- ο χορός δεν είναι ποτέ υπηρέτες), μας κάνει να υποθέσουμε ότι το έργο ίσως και να είχε θέση σατυρικού δράματος στους μεγάλους δραματικούς αγώνες των μεγάλων Διονυσίων, όπου οι ποιητές διαγωνίζονταν με μια τραγική τριλογία και ένα σατυρικό δράμα να ακολουθεί.
Η παράσταση του Δημήτρη Καρατζά, ενός πανελλαδικά πολύ σημαντικού σκηνοθέτη σε παραγωγή του εθνικού θεάτρου ήταν πολλά υποσχόμενη αλλά διέψευσε τις μεγάλες προσδοκίες, ωστόσο είχε κάποιες πολύ καλές στιγμές.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου