Η Οδύσσεια του Νόλαν και η «ιερή οργή» των ιθαγενών… | Άρθρο Πίτσα Στασινοπούλου
Η Οδύσσεια του Νόλαν και η «ιερή οργή» των ιθαγενών… | Άρθρο Πίτσα Στασινοπούλου
Γράφει η Πίτσα Στασινοπούλου για την Κουλτουρόσουπα
Ξεκαθαρίζω εξαρχής ότι δεν είδα ακόμα την ταινία «Οδύσσεια», παρότι το προσπάθησα, αλλά λόγω του χαμού που γίνεται το ανέβαλα γι αργότερα, όταν θα καταλαγιάσει ο κουρνιαχτός… Ομολογώ ότι υπό άλλες συνθήκες δεν θα ήταν πρώτη μου επιλογή παρόμοια ταινία και ουδόλως θα καιγόμουν μήπως τη χάσω, όμως μετά το σάλο που ξεσήκωσε ήδη πριν προβληθεί, δεν υπάρχει περίπτωση να μην αποκτήσω προσωπική αντίληψη σε σχέση με όσα ακραία διχαστικά λέγονται και γράφονται… Τα οποία κινούνται ανάμεσα σε ύμνους για «αριστούργημα» και ύβρεις για «ανοσιούργημα» που εμφανώς πλειοψηφούν και μου έδωσαν ερέθισμα για το παρόν άρθρο, νιώθοντας την ανάγκη να εκφράσω γενικότερη άποψη, ανεξάρτητη από τη θέαση της ταινίας καθαυτής που βέβαια σαρώνει με εντυπωσιακά ρεκόρ και εν Ελλάδι, επιβεβαιώνοντας το προσφιλές μας «αγαπούμε να μισούμε»…
Γιατί πώς αλλιώς να χαρακτηρίσεις το γεγονός ότι τα δύο τρίτα των πολυπληθών θεατών που προσέρχονται μανιωδώς στις αίθουσες για να δουν την «Οδύσσεια» του Νόλαν, το κάνουν ακριβώς για να τη θάψουν με τα μελανότερα χρώματα, όντες «ντοπαρισμένοι» εκ προοιμίου με προκατάληψη;; Διότι ήδη μετά την είδηση ότι στη συγκεκριμένη ταινία θα υποδυθεί την ωραία Ελένη μαύρη ηθοποιός, οι ιθαγενείς απόγονοι του Ομήρου… κινδύνεψαν με απανωτά εγκεφαλικά, θεωρώντας την επιλογή από αλλοπρόσαλλη (οι πιο μετριοπαθείς) μέχρι άκρως προσβλητική (οι πιο εθνικόφρονες) και ο χλευασμός στον «ανίερο» Νόλαν πήγε σύννεφο! Μαζί φυσικά με μπόλικο βρισίδι για τον βάρβαρο που τόλμησε να μολύνει τα «ιερά και όσια» της φυλής, μαγαρίζοντας το λευκό του εξαγνισμού με το… μαύρο του σκοταδιού, της βρωμιάς, μη σου πω και του σατανά! Διότι το Κάλλος ως αξία συνάδει αυτονόητα με το λευκό δέρμα ως πάγιο στερεότυπο και πώς είναι δυνατόν να το εκπροσωπεί κάποια με σκούρο! Αδιανόητα πράματα και πού ακούστηκε… μαύρη καλλονή! Οπότε ήδη με τη δημοσίευση της επιλογής, το οργισμένο στην πλειοψηφία του ελληνικό κοινό, του την είχε «φυλαγμένη» του Νόλαν και τον περίμενε με τη χατζάρα στη γωνία…
Μόλις λοιπόν έσκασε μύτη με την προβολή της ταινίας, φυσικά έσπευσε μαζικά για να τον κράξει, βρίσκοντας πέραν της μαύρης Ελένης ως πέτρα του σκανδάλου, άπειρες άλλες αφορμές προς τούτο, διότι σύμφωνα με τους λάβρους επικριτές, παραποίησε απαράδεκτα το έπος του Ομήρου, παρέλειψε ή αλλοίωσε στοιχεία, διαστρέβλωσε τον χαρακτήρα του Οδυσσέα, παρουσίασε χολιγουντιανή αισθητική άσχετη με το πνεύμα του έργου, ανέμειξε σύγχρονα αφηγήματα περί wokeατζέντας ή συμπερίληψης, πόνταρε στον εντυπωσιασμό των εφέ κλπ. καταλήγοντας στις επωδούς «αίσχος», «ντροπή», «ξεφτίλα» και λοιπά γνώριμα ανάλογης κομψότητας… Άλλοι πάλι, σαφώς λιγότεροι, μιλούν για μια εξαιρετική ταινία με θερμούς επαίνους, ωστόσο μέχρι να διαπιστώσω προσωπικά «ιδίοις όμμασι» του λόγου το αληθές, επιλέγω να ασχοληθώ με τους πρώτους για συγκεκριμένους λόγους, απευθύνοντας εύλογα ερωτήματα…
Καταρχάς τί ακριβώς περιμένατε από μια χολιγουντιανή παραγωγή, όπως πολλές ανάλογες που καταπιάστηκαν με την ελληνική μυθολογία;;Μήπως να σας δώσει ένα πιστό αντίγραφο του ομηρικού έπους με πάσα λεπτομέρεια της Οδύσσειας;; Αν ναι, προφανώς το πρόβλημα είναι δικό σας, που συγχέετε την πρωτότυπη ιστορική πηγή με το καλλιτεχνικό έργο ενός δημιουργού, απλά εμπνευσμένο από αυτήν…Δεν πήγατε να δείτε την Οδύσσεια του Ομήρου– που επιπλέον αμφιβάλλω πόσοι έχετε διαβάσει το πρωτότυπο- αλλά την Οδύσσεια του Νόλαν, έτσι;;;Άλλωστε πρόκειται για προφορική αφήγηση (έπος) που μεταφέρθηκε από στόμα σε στόμα και αργότερα καταγράφηκε, χωρίς ουδείς να γνωρίζει την πιστότητα ή τις δόσεις φαντασίας / παραποίησης των διαδοχικών αφηγητών… άρα ο όρος «ιστορική ακρίβεια» για μυθολογία είναι άκυρος κι όσοι τον επικαλούνται με βάση το καταγραφέν κείμενο, ας επιτρέψουν και στις μελλοντικές γενιές να λειτουργήσει σύμφωνα με τις αρχικές «προδιαγραφές», ήτοι σαν έπος από στόμα σε στόμα με τις οπτικές των επόμενων «αφηγητών»…
Και επίσης δεν καταλαβαίνω τί περιμένατε από ένα αμερικάνικο κατασκεύασμα εφετζήδων με πολλά παρόμοια δείγματα γραφής, βασισμένα κατεξοχήν στο υπερθέαμα, τον εντυπωσιασμό ή την πρόκληση, αρκούντως κερδοφόρα όλα ως αυτονόητος στόχος…Να πουλήσουν θέλουν ασφαλώς όσοι επένδυσαν εκατομμύρια και ΟΧΙ να επιμορφώσουν ή να διδάξουν μέσω εμπορικής ταινίας που εμπνεύστηκε από μυθολογικό, ούτε καν ιστορικό, θέμα… Ξέρετε πολλές ταινίες, βασισμένες μάλιστα σε πραγματικά ιστορικά και όχι φανταστικά γεγονότα, που έμειναν απόλυτα πιστές σε αυτά, χωρίς την ιδιαίτερη οπτική κάθε δημιουργού, όταν μιλάμε για καλλιτεχνικό έργο και όχι ντοκιμαντέρ;;
Και για να μη πάμε μακριά, έχετε δει τί γίνεται με τις παραστάσεις αρχαίου δράματος, όπου οι «πρωτοπόρες παρεμβάσεις» κάθε Έλληνα ή ξένου σκηνοθέτη, μπορεί να καταντήσουν το έργο αγνώριστο με τέρατα και σημεία ή με οπτικές που συχνά αγγίζουν την προσβολή κορυφαίων διαχρονικών έργων;; Μιλάμε για περιπτώσεις τόσο προκλητικές και ακραία τραβηγμένες, που μπροστά τους η παραποίηση της Οδύσσειας ή η μαύρη Ελένη ή η άστοχη αισθητική, ούτε καν σαν πταίσματα λογίζονται, που σημαίνει ότι αν ο Νόλαν γι αυτά δέχεται τέτοια επίθεση, οι εν λόγω θεατρικοί σκηνοθέτες πρέπει να λιθοβοληθούν τουλάχιστον, μετά από άγρια διαπόμπευση για την ιεροσυλία!
Εντούτοις, και σε αντίθεση με την μαζική κατακραυγή του Νόλαν εν προκειμένω, ελάχιστοι εκφράζουν ανάλογο μένος, αναγνωρίζοντας μάλιστα πολλοί το αυτονόητο δικαίωμα της ελεύθερης έκφρασης ή του πειραματισμού στην τέχνη, που φυσικά κρίνεται, χωρίς όμως να στερεί από τον δημιουργό οποιαδήποτε ελευθερία, ακόμα και ακρότητα… άλλωστε τί σόι «τέχνη» θα ήταν μια στείρα, μονότονη και άτολμη αναπαραγωγή πανομοιότυπων μοτίβων, απλά για να είναι καθολικά αποδεκτά;;;Μη τρελαθούμε! Η πρόοδος σε οτιδήποτε οφείλεται αποκλειστικά στην «τρέλα» ελάχιστων ριψοκίνδυνων και σε επίπεδο τέχνης η επίκληση του «σεβασμού στο πρωτότυπο» δεν μπορεί να μεταφράζεται σαν στασιμότητα και να λειτουργεί σαν τροχοπέδη στην αναζήτηση, την εξέλιξη, την δημιουργία… άλλα είναι τα κριτήρια του σεβασμού επί της ουσίας!
Πιθανόν βέβαια όταν δω την Οδύσσεια- αν και με όσα έχω διαβάσει εκατέρωθεν είναι σαν να την είδα- δεν αποκλείεται να αποκομίσω διαφορετική αίσθηση, ωστόσο οι ανωτέρω γενικευμένες απόψεις με αφορμή τα σχόλια για την ταινία δεν παύουν να ισχύουν… Κι ομολογώ εν κατακλείδι ότι ως Ελληνίδα αυτό που με «φτιάχνει» είναι ότι τα έργα των προγόνων μου επί 3000 χρόνια αδιαλείπτως, συνεχίζουν μέχρι σήμερα και θα συνεχίσουν εσαεί να εμπνέουν τους πάντες παγκοσμίως! Είτε για να τα αντιγράφουν όπωςο Σαίξπηρ, είτε για να… παραποιούν όπως ο Νόλαν και οι ομότεχνοί του, καθιστώντας εν τέλει τον θεατή κάθε εποχής κοινωνό της αξεπέραστης Ελληνικής Γραμματείας, καθότι το κορυφαίο πρωτότυπο λάμπει πάντα άτρωτο στο θρόνο του και από κει και πέρα, ό,τι μπορεί ή δεν μπορεί κάθε δημιουργός κάνει… στον οποίο βεβαίως αναγνωρίζω το δικαίωμα να εστιάσει εκεί που θέλει και όπως θέλει ώστε να εκφραστεί καλλιτεχνικά και να μεταφέρει στο σήμερα το μήνυμα που επιθυμεί κι αν έτσι επιλέγει να το «διαβάσει» δεν θα του δώσω με το στανιό τα δικά μου «γυαλιά»…απλά αν διακρίνω προκλητική ασέβεια, αλλοίωση της ουσίας, ευτελείς στόχους κλπ.
ΔΕΝ θα του χαριστώ, εξασκώντας το δικό μου δικαίωμα ως κρίνοντος αποδέκτη… Δίκαια πράματα!
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου