«Υπερμνήστρα» στο Αρχαίο Θέατρο Άργους: Η Σοφία Καψούρου «ζωντανεύει» τις χαμένες τραγωδίες με μια σύγχρονη γυναικεία ματιά

Είδε και σχολιάζει η η Χρύσα Καρδαρά, Φιλόλογος – Θεατρολόγος

Πρεμιέρα για την «Υπερμνήστρα» της αργείας δημιουργού Σοφίας Καψούρου στο αρχαίο θέατρο Άργους.

Η Σοφία Καψούρου, δημιουργός από το Άργος Αργολίδας έχει κατοχυρωθεί πανελλαδικά αλλά και με διεθνείς αναγνωρίσεις ως θεατρικός συγγραφέας αλλά και ως ηθοποιός-σκηνοθέτης στα δικά της κείμενα. Στην πρεμιέρα του καινούριου της έργου «Υπερμνήστρα» που παρουσιάστηκε στις 29 Ιουλίου στο αρχαίο θέατρο Άργους, με την πανσέληνο, η αργεία δημιουργός μας μεταφέρει με το πέπλο της σύγχρονης σκέψης στον μύθο Ικέτιδες - Αιγύπτιοι – Δαναΐδες που ήταν τριλογία του Αισχύλου στα μεγάλα Διονύσια της Αθήνας, όπου οι τραγικοί ποιητές διαγωνίζονταν με μία τριλογία και ένα σατυρικό δράμα ενώ από αυτήν την τριλογία του Αισχύλου σωζόμενη τραγωδία είναι μόνο οι Ικέτιδες. Οι τραγωδίες Αιγύπτιοι – Δαναΐδες, όπως επίσης και οι τραγωδίες του Ευριπίδη και του Σοφοκλή με θέμα «Υπερμνήστρα» δεν σώζονται σήμερα.

Η αργεία δημιουργός σε κείμενο, σκηνοθεσία και υποκριτική επιχειρεί να αναβιώσει το κλίμα από τις χαμένες τραγωδίες για την Υπερμνήστρα και να μεταφέρει μια σύγχρονη ματιά με αρκετά αρχαιοπρεπή τρόπο, θέλοντας να μας συνδέσει με το σεβασμό στην αρχαία μυθολογία.

Πολλά από τα τελευταία έργα του Ευριπίδη έχουν ως θέμα τον έρωτα και την ανθρωπομορφική συμπεριφορά των αρχαίων θεών. Ο Ευριπίδης δίνει έμφαση στα ανθρώπινα πάθη και όχι τόσο στη θεϊκή τάξη όπως έκαναν οι προκάτοχοι του Σοφοκλής και Ευριπίδης. Η Σ. Καψούρου χτίζει ένα σύγχρονο έργο πάνω στην λογική του Ευριπίδη.

Έτσι η αργεία δημιουργός επιχειρεί σε μια σύγχρονη δική της ανάγνωση πάνω στην ιστορία των Δαναΐδων να αναβιώσει το 2026 τις χαμένες τραγωδίες και να μεταδώσει με εύπεπτο τρόπο το μύθο των Δαναΐδων στο κοινό.

Η Υπερμνήστρα ήταν η μοναδική από τις πενήντα Δαναΐδες που δεν υπάκουσε τον πατέρα της Δαναό και δεν σκότωσε τον άντρα της την πρώτη νύχτα του γάμου, γιατί απαιτούσε ο Αίγυπτος με τους πενήντα γιους του να παντρευτούν τις Δαναΐδες για να λύσει την πολιορκία στο Άργος. Η προϊστορία του μύθου εκτίθεται στο σύγχρονο έργο με ποιητικό και συναισθηματικό τρόπο.

Με αφορμή την ανθρωπιά και τον έρωτα της Υπερμνήστρας, η δημιουργός επιχειρεί να μιλήσει για το διαχρονικό γυναικείο δράμα, τη θέση της γυναίκας απέναντι στην εξουσία και τους μαθημένους ρόλους, την ανθρωπιά, την αρχέγονη αλληλεγγύη που υπήρχε στις πρωτόγονες αλλά και στις πιο παλαιές κοινωνίες της νεότερης Ελλάδας, το αναπόφευκτο του θανάτου, την ιστορία του Άργους, τη θέση των αργείων στην ιστορία αυτής της πόλης με συνεχή κατοίκηση από την προϊστορική εποχή.

Δύο ξύλινες σκάφες πάνω στη σκηνή που είναι τρύπιες όπως είναι τρύπια και η ζωή μας (όπως αναφέρει το κείμενο) και το νερό φεύγει από τις σχισμές όπως φεύγει και η ζωή μας, είναι κατά τη γνώμη μου ένα σκηνοθετικό εύρημα με το οποίο η δημιουργός προσπαθεί να καυτηριάσει τη λειψυδρία στο Άργος. «Άργος Πολυδίψιον», έλλειψη από πηγές μέσα στη πόλη και από πόσιμο νερό. Ωστόσο οι σκάφες είναι μια σκηνική τοποθέτηση που δεν ταιριάζει αρκετά με το θέμα του έργου, υπηρετεί απλώς ένα σχολιασμό και συμβολισμό της δημιουργού για το νερό.

Η υποκριτική της δημιουργού έχει έκταση, ένταση και καθαρότητα. Το ηχόχρωμα της είναι συγκλονιστικό σε στιγμές έξαρσης. Ωστόσο θα μπορούσαμε να παρατηρήσουμε ότι το πρόσωπο της ως ηθοποιός δεν τσαλακώνεται ακόμα και σε σκηνές έντασης. Δεν παίζει με τις εκφράσεις του προσώπου αλλά με την κίνηση και τον λόγο όπως γινόταν στην παραδοσιακή υποκριτική του αρχαίου θεάτρου. Ωστόσο αφήνει το συναίσθημα να μιλήσει μέσα από το σώμα της και τη φωνή της. Η κινησιολογία ακολουθούσε μια πλαστικότητα και μια αρχαιοπρέπεια.

Ενδιαφέρον κειμενικά και σκηνικά: το εύρημα της παρουσίασης της Αφροδίτης (η ηθοποιός έπαιξε πολύ ωραία και πειστικά) σε μεταμφιεσμένη χαροκαμένη μάνα που πενθεί με μίσος έναν από τους 49 γιους του Αιγύπτου, κάτι που είναι γνωστό για το ότι οι θεοί εμφανίζονται μεταμφιεσμένοι για να πετύχουν τον σκοπό τους ήδη από την ομηρική παράδοση.

Αποδεκτό ή όχι, δεν ξέρουμε να πούμε με βεβαιότητα αν είναι θεμιτό να γίνονται σύγχρονες τραγωδίες με θέμα αρχαίους μύθους. Το βέβαιο πάντως είναι ότι η τέχνη επιτρέπει αυτή την ελευθερία. Η Σοφία Καψούρου συμπληρώνει τον αρχαίο μύθο με μια σύγχρονη γυναικεία ματιά πάνω στον έρωτα, την ανθρωπιά και τον θάνατο, εκεί που οι αρχαίοι ποιητές σιωπούν γιατί οι σχετικές τραγωδίες δεν σώζονται.

Είναι αναμενόμενο το έργο να ταξιδέψει σε Αθηναϊκές σκηνές και γιατί όχι και σε διεθνείς σκηνές.