Όταν ο Σεφέρης «πληγώνει» το Επταπύργιο: Μια νύχτα καθαρής ποιητικής μυσταγωγίας στο Γεντί Κουλέ

Είδε ο Κυριάκος Ξανθόπουλος και σχολιάζει για την Κουλτουρόσουπα

Το αφιέρωμα στον Γιώργο Σεφέρη με τίτλο «Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει»που παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Επταπυργίου 2026 στη Θεσσαλονίκη, σε παραγωγή του Κέντρου Πολιτισμού Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας παρακολουθήσαμε στο κατάμεστο θεατράκι του Γεντί Κουλέ την Τετάρτη 8 Ιουλίου.

Υπήρξε μια βραδιά άκρωςκαλλιετχνικά ποιοτική, σε όλους τους τομείς, αρχής γενομένης από τα εξαιρετικά δουλεμένα κείμενα της Άννας Μυκονίου, που μας μετέφερε μοναδικά με την φωνή του ο ηθοποιός Γρηγόρης Βαλτινός.

Τα κείμενα αυτά, αφενός, μας εξιστόρησαν την ζωή του μεγάλου νομπελίστα ποιητή και, αφετέρου, φώτισαν το έργο του, τις συνθήκες που διαμόρφωσαν τον χαρακτήρα του, την στάση του απέναντι στα γεγονότα και την ιστορία, την φιλοσοφία του και κατ’ επέκταση την τέχνη του, τα ποιήματά του.

Σε απόλυτη ισορροπία με τον λόγο, η μουσική σπουδαίων συνθετών που μελοποίησαν ποίηση του Γιώργου Σεφέρη ταξίδεψε το κοινό σε μονοπάτια και πελάγη που μπορεί τα σύγχρονα ΜΜΕ να μην τιμούν ιδιαίτερα, παραμένουν ωστόσο ακόμα στις ψυχές και ψάχνουν να βρουν αφορμές όπως αυτή η βραδιά για να βγουν στην επιφάνεια.

Πρόκειται για «πάλαι ποτέ» συνθέσεις των Μίκη Θεοδωράκη, Γιάννη Μαρκόπουλου, Ηλία Ανδριόπουλου, Δήμου Μούτση, Μίλτου Πασχαλίδη, Αδερφών Κατσιμίχα καθώς και για 5 νέες του Θεσσαλονικιού συνθέτη Γιώργου Καζαντζή γραμμένες ειδικά για το φεστιβάλ και που διεύθυνε ο ίδιος επί σκηνής. Όλες τους ήταν εξαιρετικές και πλέον στέκονται επάξια δίπλα στις παλιότερες μελοποιήσεις, αλλά ας μας επιτραπεί να ξεχωρίσουμε την μελοποίηση του ποιήματος Με τον τρόπο του Γ.Σ., όπου βρίσκουμε και τον στίχο-τίτλο του αφιερώματος «…όπου κι αν ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει…’

Στην παράσταση, όλο αυτό το υλικό —παλιό και νέο— δέθηκε μοναδικά μέσα από τις ενορχηστρώσεις του συνόλου Plaza Ensemble, δίνοντας μια ενιαία, λόγια και πολύ ατμοσφαιρική μουσική κατεύθυνση που ταίριαζε απόλυτα με τον χώρο του Επταπυργίου. Οι Plaza Ensemble, που συμμετείχαν και στην δημιουργία των κειμένων και την λογοτεχνική μελέτη, είναι οι ΘανάσηςΜπιλιλής: Πιάνο / Ενορχηστρώσεις, Κώστας Τσούγκρας: Ακορντεόν / Ενορχηστρώσεις, Γιάννης Πολυμενέρης: Κοντραμπάσο, Μαντολίνο / Ενορχηστρώσεις, Άκης Αρχοντής: Βιολί πλαισιώθηκαν και από τουςΟδυσσέα Καρύδη: Κλαρινέτο, Εύη Καζαντζή: Τσέλο, ΒίκηΧουζούρη: Κρουστά με την άρτια τεχνική υποστήριξη της SERRES SOUND στον ήχο και τα φώτα,καθόρισαν σε σημαντικό βαθμό την ηχητική ταυτότητα της βραδιάς αφού κατάφεραν να γεφυρώσουν τις «κλασικές» μελοποιήσεις με το νέο υλικό του Καζαντζή, δημιουργώντας ένα ομοιόμορφο μουσικό περιβάλλον.

Φυσικά δεν θα λησμονήσω να εξάρω τους άξιους ερμηνευτές των τραγουδιών, τον πάντα στιβαρό και με την ιδιαίτερη χροιά Δημήτρη Ζερβουδάκη, τον γήινο και με ρεαλιστική προσέγγιση Παντελή Θεοχαρίδη και την Ελένη Δημοπούλου με την κρυστάλλινης καθαρότητας φωνή και άρθρωση. Τους τραγουδιστές πλαισίωσε επάξια η χορωδία Α.Π.Θ. «Γιάννης Μάντακας» υπό την Διδασκαλία και διεύθυνση της Εριφύλλης Δαμιανού.

Και το καθιερωμένο Τοπ 3 της βραδιάς.

Το εξαιρετικό κείμενο της Άννας Μυκονίουπου μεταμόρφωσε την εξιστόρηση σε μια ζωντανή απεικόνιση της ζωής του Γιώργου Σεφέρη ενσωματώνοντας περίτεχναστο κείμενο αυτούσιους στίχουςτου σπουδαίου ποιητή.Ο Γρηγόρης Βαλτινός, από την πλευρά του, με την τελετουργική βαρύτητα της φωνής του,πότε με αισθαντικότητα και πότε με πάθοςμετέτρεψε το αφιέρωμα σε εμπειρία.
Τα δύο τελευταία τραγούδια που ακούστηκαν ήταν η Άρνηση και το Λίγο ακόμα. Από την μια, δηλαδή, ακούσαμε τον ποιητή να εκφράζει τον μέσο άνθρωπο που συνειδητοποιεί με πίκρα ότι δεν κατάφερε να φτάσει την ζωή του εκεί που ήθελε (σημείωση: ο Γιώργος Σεφέρης εργάστηκε ως διπλωμάτης, επάγγελμα στο οποίο ασφυκτιούσε) και από την άλλη δόθηκε το σύνθημα της ελπίδας και της ανάτασης, στο οποίο το κοινό ανταποκρίθηκε άμεσα συμμετέχοντας στο τραγούδι.
Το εύρημα λίγο πριν το μουσικό φινάλε να ακούσουμε τον ίδιο τον ποιητή να απευθύνει τοηχογραφημένο μανιφέστο του κατά του καθεστώτος της επταετίας.

Τι κρατάμε αποχωρώντας; Μα τι άλλο από τα λόγια της ομιλίας του Γιώργου Σεφέρη προς τα μέλη της Σουηδικής Ακαδημίας την βραδιά της βράβευσής του με το Νόμπελ λογοτεχνίας

«…Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. Πρέπει ν' αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. Όταν, στο δρόμο της Θήβας, ο Oιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: ο άνθρωπος. Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Oιδίποδα.»

Στο αφιέρωμα ακούστηκαν μελοποιημένα τα ποιήματα:

Σαντορίνη, Κι αν ο αγέρας Φυσά δεν μας δροσίζει, Μποτίλια στο πέλαγο, Ο τόπος μας είναι κλειστός όλο βουνά, Λυπούμαι γιατί άφησα να περάσει ένα πλατύ ποτάμι, ο ύπνος σε τύλιξε σαν ένα δέντρο με πράσινα φύλλα, Λίγο ακόμα από τη συλλογή Μυθιστόρημα

Επιφάνεια 1937, Μέσα στις θαλασσινές σπηλιές από τη Συλλογή «Τετράδιο Γυμνασμάτων»
FOG, Η λυπημένη, Σχόλια, Άρνηση (στο περιγιάλι) από τη Συλλογή «Στροφή»
Πού πήγε η μέρα η διακοπή που είχε τα πάντα αλλάξει, από τη Συλλογή «Ερωτικός Λόγος»
Ο γυρισμός του ξενιτεμένου, από τη Συλλογή «Ημερολόγιο Καταστρώματος Α’»
Αγιάναπα Β’ από τη Συλλογή «Ημερολόγιο Καταστρώματος Γ’»
Είναι παλιό το λιμάνι Δεν μπορώ πια να περιμένω, Αφήγηση.