'Συζητώντας με τον Πασχάλη Αραμπατζή για το Μάγο του Οζ

Ο #Μάγος του Οζ είναι μια ιστορία για την #ελευθερία να επαναπροσδιορίζουμε τον εαυτό μας. Για το θάρρος να αμφισβητούμε τις #ταμπέλες που μας περιορίζουν, να πιστεύουμε στις δυνατότητές μας και να χαράζουμε τη δική μας πορεία. Γράφει η #ΝέληΒυζαντιάδου για την #Κουλτουρόσουπα.

Ο #Μάγος του Οζ είναι μια διαχρονική ιστορία #ενηλικίωσης και #αυτογνωσίας. Γράφει η #ΝέληΒυζαντιάδου για την #Κουλτουρόσουπα.

Ο #Μάγος του Οζ μιλά για τη #φιλία, τη #συνεργασία και την #αλληλεγγύη δείχνοντας πως οι δυσκολίες ξεπερνιούνται ευκολότερα όταν πορευόμαστε μαζί. Γράφει η #ΝέληΒυζαντιάδου για την #Κουλτουρόσουπα.

Η αγάπη μου για το παιδικό θέατρο ήταν και παραμένει αδιαμφισβήτητη… τα τελευταία χρόνια η αγάπη αυτή αγκαλιάζει και τις παιδικές παραστάσεις που παίζουν το καλοκαίρι σε ανοιχτούς χώρους προσελκύοντας μικρούς και μεγάλους και προσφέροντας την ευκαιρία να απολαύσουν όμορφες στιγμές σε ένα διαφορετικό περιβάλλον.

Περιμένω, λοιπόν, με ανυπομονησία να δω μαζί με τις δυο μικρές μου φίλες, τη Φιλιώ και την Κατερίνα, τον Μάγο του Οζ στο Θέατρο Κήπου την ερχόμενη Δευτέρα. Μέχρι τότε, όμως, αποφάσισα να μιλήσω με τον σκηνοθέτη της παράστασης και αγαπημένο Πασχάλη Αραμπατζή και να μοιραστώ μαζί σας τη συζήτηση που κάναμε. Πρώτα από όλα θέλησα να μάθω τι ήταν αυτό που κέντρισε το ενδιαφέρον του για να σκηνοθετήσει το συγκεκριμένο έργο. Ο ίδιος παραδέχεται ότι πρόκειται για μια διαχρονική ιστορία ενηλικίωσης και αυτογνωσίας. Η Ντόροθι, παρασυρμένη από έναν ανεμοστρόβιλο σε έναν μαγικό κόσμο, ξεκινά ένα ταξίδι επιστροφής στο σπίτι της. Στο δρόμο συναντά το Σκιάχτρο που αναζητά μυαλό, τον Τενεκεδένιο Άνθρωπο που αναζητά καρδιά και το Δειλό Λιοντάρι που ψάχνει θάρρος. Όλοι μαζί κατευθύνονται προς τον μυστηριώδη Μάγο του Οζ, πιστεύοντας ότι εκείνος θα τους δώσει όσα τους λείπουν. Στην πραγματικότητα, όμως, ανακαλύπτουν πως οι απαντήσεις βρίσκονται ήδη μέσα τους.

Αυτό ακριβώς ήταν και το στοιχείο που τον γοήτευσε σκηνοθετικά. Πίσω από τη φαντασία, τα χρώματα και τη μαγεία κρύβεται ένα βαθιά ανθρώπινο μήνυμα: η δύναμη της φιλίας, της συνεργασίας και της πίστης στον εαυτό μας. Μαζί με τη Δήμητρα Θεοδουλίδου, η οποία ερμηνεύει και τον κεντρικό ρόλο της Ντόροθι, ανέλαβαν από κοινού τη διασκευή του έργου, αναζητώντας τους τρόπους με τους οποίους αυτή η κλασσική ιστορία μπορεί να συνομιλήσει με το σημερινό κοινό και να αναδειχθεί θεατρικά με τον πιο ουσιαστικό τρόπο. Τον ενδιέφερε να παρουσιάσει το ταξίδι των ηρώων όχι μόνο ως μια συναρπαστική περιπέτεια, αλλά και ως μια πορεία αυτογνωσίας που αφορά μικρούς και μεγάλους. Η δική τους παράσταση προσεγγίζει τον ‘Μάγο του Οζ’ ως μιούζικαλ αξιοποιώντας τη μουσική, το τραγούδι και την κίνηση ως βασικά αφηγηματικά εργαλεία. Έτσι δημιουργείται ένας σκηνικός κόσμος γεμάτος ρυθμό, φαντασία και ζωντάνια, που επιτρέπει στο κοινό να βιώσει τη μαγεία του Οζ με όλες του τις αισθήσεις, χωρίς να χάσει ποτέ την ουσία της ιστορίας ότι πολλές φορές αυτό που αναζητούμε μακριά βρίσκεται ήδη μέσα μας.

Τα βασικά νοήματα της παράστασης, σύμφωνα με τον κύριο Αραμπατζή, αφορούν αξίες που παραμένουν διαχρονικές και αγγίζουν εξίσου μικρούς και μεγάλους θεατές. Μέσα από το ταξίδι της Ντόροθι και των συνοδοιπόρων της αναδεικνύεται η σημασία της αυτοπεποίθησης, καθώς οι ήρωες ανακαλύπτουν ότι οι δυνάμεις, που αναζητούν, βρίσκονται ήδη μέσα τους. Το έργο μιλά για τη φιλία, τη συνεργασία και την αλληλεγγύη δείχνοντας πως οι δυσκολίες ξεπερνιούνται ευκολότερα όταν πορευόμαστε μαζί. Η παράσταση υπενθυμίζει ότι η διαφορετικότητα δεν είναι αδυναμία αλλά πλούτος. Κάθε χαρακτήρας, συνεχίζει ο κύριος Αραμπατζής, έχει τις δικές του ανασφάλειες και ιδιαιτερότητες. Όλοι, όμως, συμβάλλουν με το δικό τους μοναδικό τρόπο στην κοινή προσπάθεια. Για τα παιδιά είναι ένα αισιόδοξο μήνυμα πίστης στον εαυτό τους. Για τους ενήλικες μια υπενθύμιση ότι το θάρρος, η καρδιά και η σοφία δεν είναι χαρίσματα που μας απονέμονται, αλλά ποιότητες που καλλιεργούμε μέσα από τις εμπειρίες και τις επιλογές μας. Παράλληλα ένα από τα θέματα, που τον ενδιαφέρει ιδιαίτερα να αναδειχθεί, είναι αυτό της ‘ταμπέλας’. Οι ήρωες του έργου έχουν εγκλωβιστεί σε συγκεκριμένες αντιλήψεις για τον εαυτό τους. Καθ’ όλη τη διάρκεια του ταξιδιού τους, όμως, αποδεικνύουν ότι αυτές οι ταμπέλες δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Αυτό είναι ένα μήνυμα ιδιαίτερα επίκαιρο. Πολλές φορές μεγαλώνουμε με χαρακτηρισμούς και προσδοκίες που μας αποδίδουν οι άλλοι και καταλήγουμε να παίζουμε ρόλους που ίσως δεν μας εκφράζουν πραγματικά. Η παράσταση καλεί τα παιδιά αλλά και τους ενήλικες να αναρωτηθούν αν οι ρόλοι, που έχουν υιοθετήσει στη ζωή τους, είναι δική τους επιλογή ή αποτέλεσμα όσων τους έχουν πει ότι είναι. Η διαφορετικότητα, οι αδυναμίες και οι ανασφάλειές μας δεν πρέπει να μας περιορίζουν, αλλά να αποτελούν αφετηρία για να ανακαλύψουμε τις πραγματικές μας δυνατότητες.

Τελικά ο Μάγος του Οζ είναι μια ιστορία για την ελευθερία να επαναπροσδιορίζουμε τον εαυτό μας. Για το θάρρος να αμφισβητούμε τις ταμπέλες που μας περιορίζουν, να πιστεύουμε στις δυνατότητές μας και να χαράζουμε τη δική μας πορεία. Και αυτό είναι ένα μήνυμα που, ανεξάρτητα από την ηλικία μας, έχουμε όλοι ανάγκη να θυμόμαστε, δηλώνει ο σκηνοθέτης της παράστασης.

Του ζητώ να ξεχωρίσει ένα χαρακτήρα του έργου κι εκείνος παραδέχεται πως δυσκολεύεται να ξεχωρίσει ένα μόνο χαρακτήρα γιατί θεωρεί ότι η δύναμη του ‘Μάγου του Οζ’ βρίσκεται ακριβώς στο σύνολο. Κάθε ήρωας εκπροσωπεί μια διαφορετική ανθρώπινη ανάγκη, μια διαφορετική ανασφάλεια και ταυτόχρονα μια διαφορετική δύναμη. Αυτό, που τον συγκινεί, είναι ότι οι χαρακτήρες λειτουργούν συμπληρωματικά. Κάθε ένας κουβαλά κάτι που λείπει από τον άλλον και μέσα από αυτήν τη συνύπαρξη ανακαλύπτουν όλοι την πραγματική τους αξία. Γι’ αυτό και δεν βλέπει τους ήρωες ως ξεχωριστές μονάδες, αλλά ως κομμάτια ενός παζλ που αποκτά νόημα μόνο όταν ενωθεί. Ακόμα και η Κακιά Μάγισσα, που εκ πρώτης όψεως μοιάζει να είναι ο αντίπαλος της ιστορίας, αποδεικνύεται εξίσου σημαντική. Χωρίς την παρουσία της δεν θα υπήρχε η δοκιμασία, η σύγκρουση και τελικά η εξέλιξη των ηρώων. Είναι εκείνη που τους αναγκάζει να ξεπεράσουν τους φόβους τους, να αμφισβητήσουν τις αδυναμίες τους και να ανακαλύψουν τις πραγματικές τους δυνάμεις. Με έναν τρόπο, οι αντίπαλοί μας είναι, συχνά, εκείνοι που μας βοηθούν να γνωρίσουμε καλύτερα τον εαυτό μας.

Γι’ αυτό πιστεύει ότι στο έργο δεν υπάρχουν πραγματικά δευτερεύοντες χαρακτήρες. Όλοι έχουν έναν ουσιαστικό ρόλο στην αφήγηση και τη διαδρομή των ηρώων. Αν τελικά η παράσταση έχει έναν πραγματικό πρωταγωνιστή, αυτός είναι η ίδια η συλλογικότητα. Η ιδέα ότι κανείς δεν είναι ολοκληρωμένος μόνος του και ότι μέσα από τη συνάντηση με τους άλλους, ακόμα και με εκείνους που μας δυσκολεύουν, μπορούμε να φτάσουμε πιο κοντά στον καλύτερο εαυτό μας.

Δεν θα μπορούσα να μην τον προσκαλέσω να επιλέξει την πιο δυνατή σκηνή του έργου και να μας εξηγήσει γιατί τη θεωρεί πιο δυνατή. Ο ίδιος ανταποκρίνεται αμέσως: ‘Μία από τις σκηνές του έργου, που ξεχωρίζω, είναι το ταξίδι των ηρώων προς το κάστρο της Κακιάς Μάγισσας της Δύσης. Είναι η στιγμή που η περιπέτεια κορυφώνεται και όλοι καλούνται να ξεπεράσουν τους φόβους, τις αμφιβολίες και τις ταμπέλες που κουβαλούν. Μέσα από αυτή τη δοκιμασία ανακαλύπτουν σταδιακά τον πραγματικό τους εαυτό και τη δύναμη που ήδη έχουν μέσα τους. Ταυτόχρονα θεωρώ ότι η σκηνή αυτή λειτουργεί και συμβολικά. Οι ήρωες έρχονται αντιμέτωποι όχι μόνο με έναν εξωτερικό αντίπαλο, αλλά και με όλα όσα τους έχουν πείσει ότι δεν μπορούν να είναι. Με αυτήν την έννοια το έργο μιλά για την αποδόμηση στερεοτύπων και κοινωνικών ρόλων που συχνά μας περιορίζουν. Η Κακιά Μάγισσα, παρότι είναι η αντίπαλος της ιστορίας, γίνεται τελικά η αφορμή για να εξελιχθούν και να διεκδικήσουν τη θέση τους στον κόσμο με τους δικούς τους όρους. Με έναν τρόπο, όλοι βρίσκουν τη θέση τους και όχι επειδή κάποιους τους την απονέμει, αλλά επειδή αναγνωρίζουν οι ίδιοι την αξία τους. Σταματούν να αναζητούν απαντήσεις από τους άλλους και αρχίζουν να ανακαλύπτουν ποιοι πραγματικά είναι’.

Συζητώντας όλη αυτήν την ώρα για την παράσταση αυτή, σκέφτομαι και την ίδια στιγμή υποθέτω ότι υπάρχουν τεχνικές δυσκολίες, όπως ο ήχος και ο φωτισμός, που κάνουν σίγουρα πιο απαιτητική αλλά και πιο ενδιαφέρουσα την πρόκληση μιας καλοκαιρινής παράστασης για όλους τους συντελεστές. Ο κύριος Αραμπατζής συμφωνεί πως μια παράσταση σε ανοιχτό χώρο έχει αρκετές τεχνικές απαιτήσεις. Ο ήχος, ο φωτισμός, οι αποστάσεις και γενικότερα η επικοινωνία με ένα πολύ μεγαλύτερο κοινό απαιτούν διαφορετικό σχεδιασμό και μεγαλύτερη ακρίβεια. Ειδικά σε μια μουσικοθεατρική παράσταση, όπως η δική τους, όλα τα τεχνικά στοιχεία πρέπει να λειτουργούν απόλυτα συντονισμένα ώστε να διατηρείται ο ρυθμός και η ατμόσφαιρα του έργου. Από την άλλη πλευρά, ο ανοιχτός χώρος προσφέρει κάτι μοναδικό. Μια αίσθηση ελευθερίας και μεγέθους που δύσκολα συναντά κανείς σε μια κλειστή σκηνή. Σε αυτούς τους χώρους η μαγεία του παραμυθιού αποκτά μια άλλη διάσταση, καθώς ο φυσικός χώρος γίνεται μέρος της θεατρικής εμπειρίας. Για έναν σκηνοθέτη αυτό είναι ταυτόχρονα πρόκληση και έμπνευση. ‘Χρειάζεται να προσαρμόσεις τη σκηνική γλώσσα στις απαιτήσεις του χώρου, αλλά ταυτόχρονα έχεις τη δυνατότητα να δημιουργήσεις εικόνες μεγαλύτερης κλίμακας και να μοιραστείς τη θεατρική εμπειρία με εκατοντάδες θεατές κάτω από τον ίδιο καλοκαιρινό ουρανό. Προσωπικά βρίσκω αυτή τη συνθήκη ιδιαίτερα γοητευτική. Απαιτεί μεγαλύτερη προετοιμασία από όλους τους συντελεστές, αλλά όταν όλα λειτουργήσουν σωστά, η ενέργεια που δημιουργείται ανάμεσα στη σκηνή και το κοινό είναι πραγματικά μοναδική. Για εμάς βέβαια αυτές οι προκλήσεις δεν είναι κάτι καινούργιο. Η Παιδική Σκηνή Θεσσαλονίκης έχει πολυετή εμπειρία σε παραστάσεις που παρουσιάζονται σε ανοιχτά θέατρα και χώρους μεγάλων απαιτήσεων. Μέσα από αυτή τη διαδρομή έχουμε αποκτήσει τη γνώση, την εμπειρία και τα κατάλληλα τεχνικά μέσα ώστε να αντιμετωπίζουμε αποτελεσματικά κάθε δυσκολία και να διασφαλίζουμε ότι το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα φτάνει στο κοινό ακριβώς όπως το έχουμε οραματιστεί. Άλλωστε οι τεχνικές προκλήσεις είναι μέρος της δουλειάς μας. Αυτό που μένει στο τέλος είναι η μαγεία της θεατρικής εμπειρίας και η σύνδεση που δημιουργείται ανάμεσα στη σκηνή και τους θεατές’, καταλήγει.

Σύμφωνα με τον συνεντευξιαζόμενο πάντως ο θεατής, σε μια καλοκαιρινή θεατρική παράσταση, είναι πιο ανοιχτός, πιο αυθόρμητος και πιο εκδηλωτικός, γεγονός που δημιουργεί μια άμεση και ζωντανή επικοινωνία με τη σκηνή και ενισχύει τη συνολική θεατρική εμπειρία. Υπάρχει μια διαφορετική συνθήκη σε κάθε εποχή χωρίς, όμως, να τίθεται θέμα σύγκρισης ή υπεροχής. Και οι δύο περίοδοι είναι εξίσου σημαντικές για το θέατρο και μπορούν να συγκεντρώσουν την ίδια προσέλευση και την ίδια ποιότητα ανταπόκρισης. Αυτό που καθορίζει πραγματικά την ανταπόκριση είναι κυρίως η νοοτροπία του θεατή και το ενδιαφέρον του για μια παράσταση. Αν ο κόσμος θέλει να δει μια δουλειά, θα έρθει ανεξαρτήτως εποχής. Αν δεν έχει τη διάθεση, το ενδιαφέρον ή ακόμα και την οικονομική δυνατότητα, το αποτέλεσμα θα είναι αντίστοιχο, είτε πρόκειται για καλοκαίρι είτε για χειμώνα. Υπάρχουν δυσκολίες και ιδιαιτερότητες και στις δύο περιόδους, οι οποίες απλώς εκφράζονται με διαφορετικό τρόπο. Για την ομάδα της Παιδικής Σκηνής Θεσσαλονίκης η ποικιλία συνθηκών δείχνει ότι το θέατρο παραμένει ζωντανό και εξαρτάται πάντα από τη σχέση που χτίζει με το κοινό του και τη διάθεση του ίδιου του θεατή να το συναντήσει.

Ολοκληρώνουμε αυτήν την ευχάριστη κουβέντα με την ευχή του αγαπημένου Πασχάλη για το καλοκαίρι: ‘Θα ήθελα να ευχηθώ ένα όμορφο, ξέγνοιαστο και γεμάτο έμπνευση καλοκαίρι. Να είναι μια περίοδος χαλάρωσης, ξεκούρασης αλλά και νέων εμπειριών, μέσα στις οποίες το θέατρο και η τέχνη να συνεχίσουν να αποτελούν μια ζωντανή και χαρούμενη συντροφιά. Καλή συνέχεια σε όλους με υγεία και όμορφες στιγμές!’. Κι εγώ, με τη σειρά μου, ολοκληρώνω αυτό το άρθρο με την ευχή να συνεχίζουμε να απολαμβάνουμε ποιοτικές και προσεγμένες δουλειές ομορφαίνοντας τις καλοκαιρινές μας βραδιές! Όσο για εμάς θα βρεθούμε ξανά σύντομα μέσα από ένα επόμενο άρθρο!