Ελένη Δημοπούλου: «Σε έναν κόσμο γεμάτο θόρυβο, η ποίηση του Σεφέρη λειτουργεί λυτρωτικά» | Interview

 

 

Με αφορμή το μεγάλο αφιέρωμα του Φεστιβάλ Επταπυργίου στον νομπελίστα ποιητή Γιώργο Σεφέρη, υπό τον τίτλο «Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει» (Δευτέρα 07 και Τρίτη 08 Ιουλίου), η ξεχωριστή ερμηνεύτρια Ελένη Δημοπούλου μιλά για τη συμμετοχή της σε αυτή την πολυαισθητηριακή παραγωγή.

Η συγκεκριμένη πρόταση του Κέντρου Πολιτισμού Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, βασισμένη στα κείμενα και τη λογοτεχνική μελέτη της Άννας Μυκωνίου, αποτελεί μια διεισδυτική, πολυφωνική ματιά στον άνθρωπο πίσω από τον δημιουργό. Μέσα από 20 μελοποιημένα ποιήματα, αφηγήσεις, απαγγελίες και βιντεοπροβολές, 35 καλλιτέχνες συμπράττουν επί σκηνής για να αναδείξουν τη διαρκή εσωτερική πάλη ανάμεσα στην αυστηρή, θεσμική εικόνα του διπλωμάτη και την τρυφερή, βαθιά μελαγχολική πλευρά του εσωτερικού δημιουργού.

Το αφιέρωμα συνιστά έναν ζωντανό διάλογο του παρελθόντος με το παρόν. Δίπλα στις εμβληματικές, ιστορικές μελοποιήσεις σπουδαίων Ελλήνων συνθετών (Μ. Θεοδωράκη, Ηλ. Ανδριόπουλου, Δ. Μούτση, Γ. Μαρκόπουλου κ.ά.), το κοινό θα έχει την ευκαιρία να ακούσει σε πρώτη εκτέλεση πέντε νέα, ανέκδοτα τραγούδια σε ποίηση Σεφέρη, προϊόν ειδικής ανάθεσης στον συνθέτη Γιώργο Καζαντζή. Τη σκηνική συνύπαρξη απογειώνει το καταξιωμένο σχήμα Plaza Ensemble που υπογράφει τις ενορχηστρώσεις, η Χορωδία «Γιάννης Μάντακας» του Α.Π.Θ. που προσφέρει πολυφωνικό βάθος, καθώς και ο σπουδαίος Γρηγόρης Βαλτινός που καθοδηγεί υποβλητικά το κοινό μέσω της αφήγησης.

Στη συζήτησή μας, η Ελένη Δημοπούλου ξετυλίγει τις σκέψεις της για τη χημεία της με τους συντελεστές, τη «δωρικότητα» που απαιτεί η σεφερική ποίηση και την ανάγκη του σύγχρονου κοινού για χαμηλόφωνες, πνευματικά πλούσιες καλλιτεχνικές καταθέσεις.

Συνέντευξη στον Γιάννη Τσιρόγλου για την Κουλτουρόσουπα

---

-Κυρία Δημοπούλου, η παράσταση χαρακτηρίζεται ως ένα «πέρασμα μέσα από την αλμύρα των στίχων» του Σεφέρη. Ποια είναι η μεγαλύτερη καλλιτεχνική και ερμηνευτική πρόκληση για μια γυναικεία φωνή όταν καλείται να ενσαρκώσει τη δωρικότητα και τη διαχρονική γοητεία του σεφερικού λόγου;

Γενικότερα η φωνητική απόδοση της μελοποιημένης ποίησης, απαιτεί εσωτερικότητα, καθαρότητα και μια σχεδόν ασκητική προσέγγιση. Για έναν ερμηνευτή, προτεραιότητα είναι να υπηρετήσει τον λόγο, ώστε να αναδειχθούν τα πολλαπλά επίπεδα νοημάτων της ποίησης μέσα από τη μουσική. Σε αυτό το πλαίσιο, η φωνητική δεν είναι ο πυρήνας, αλλά το μέσο με το οποίο ταξιδεύει ο ποιητικός λόγος στον ακροατή.

Στην περίπτωση ενός αφιερώματος σε έναν ποιητή και όχι σε έναν συνθέτη, η πρόκληση γίνεται ακόμα μεγαλύτερη καθώς συνυπάρχουν έργα διαφορετικών συνθετικών κόσμων, με ξεχωριστή αισθητική και ύφος. Ζητούμενο είναι να φωτιστούν οι διαφορετικές μουσικές αναγνώσεις πάνω στον ίδιο ποιητικό λόγο, ώστε να γίνει φανερό τόσο το βάθος της σεφερικής ποίησης, όσο και ο τρόπος που αυτή λειτούργησε ως πηγή έμπνευσης για τους συνθέτες.

-Στο πλαίσιο της παράστασης παρουσιάζονται κείμενα και μια ολοκληρωμένη λογοτεχνική μελέτη της Άννας Μυκωνίου, σε συνδυασμό με την αφήγηση του Γρηγόρη Βαλτινού. Πόσο βοηθά αυτή η θεατρική και αφηγηματική δομή εσάς τους ερμηνευτές στο να χτίσετε τη δική σας μουσική ιστορία επί σκηνής;

Η θεατρική και αφηγηματική δομή της παράστασης λειτουργεί για εμάς ως ένα νοηματικό πλαίσιο μέσα στο οποίο μπορούμε να χτίσουμε την δική μας μουσική αφήγηση. Οι πληροφορίες για την ζωή του ποιητή, οι αναγνώσεις ποιημάτων, καθώς και η φροντισμένη επιλογή και ένταξη του μουσικού υλικού μέσα στην αφήγηση, όπως την έχει επιμεληθεί η Άννα Μυκωνίου, με τόσο ωραίο και λογοτεχνικό τρόπο, μας επιτρέπουν να συνδεθούμε πιο ουσιαστικά με το υλικό.

Όλα αυτά, φυσικά σε συνδυασμό με την εκφραστική αφήγηση του Γρηγόρη Βαλτινού, η οποία δημιουργεί την γέφυρα με τους ακροατές ανάμεσα στον λόγο και την μουσική. Δεν πρόκειται απλώς για μία συναυλία όπου τα κομμάτια εναλλάσσονται, αλλά για μια ενιαία δραματουργία. Αυτό μας δίνει εργαλεία κατανόησης και ερμηνείας ,ώστε να χτίσουμε μια ολοκληρωμένη καλλιτεχνική εμπειρία επί σκηνής.

-Ο Γιώργος Καζαντζής υπογράφει τις νέες μελοποιήσεις και ενορχηστρώσεις της βραδιάς. Πώς θα περιγράφατε τη δική σας χημεία και συνεργασία μαζί του, και με ποιον τρόπο θεωρείτε ότι η δική του μουσική ματιά ανανεώνει τη σχέση του Σεφέρη με το σύγχρονο κοινό;

Σε προσωπικό επίπεδο, αισθάνομαι πως η συνεργασία μου με τον Γιώργο Καζαντζή χαρακτηρίζεται από ουσιαστική εμπιστοσύνη και αληθινή καλλιτεχνική επικοινωνία. Η μουσική του μιλάει άμεσα στον ψυχισμό μου και μου δημιουργεί μια αίσθηση απόλυτης σύνδεσης και ερμηνευτικής ελευθερίας. Διαθέτει λυρισμό, ευαισθησία και μια έντονη ελληνική ταυτότητα, στοιχεία που με αγγίζουν ιδιαίτερα.

Μέσα από τις νέες μελοποιήσεις και ενορχηστρώσεις του για την παράσταση αυτή, αναδεικνύει τον λόγο του ποιητή με διακριτικότητα και εσωτερικότητα, χωρίς να αλλοιώνει την προσωπική του συνθετική ταυτότητα. Αυτός είναι και ο λόγος που θεωρώ πως η ξεχωριστή μουσική του ματιά ανανεώνει ουσιαστικά τη σχέση του Σεφέρη με το σημερινό κοινό. Πιστεύω πώς είναι πολύ σημαντικό να συνεχίζεται η δημιουργία και η παρουσίαση τέτοιων έργων σήμερα. Η δύναμη της σπουδαίας ποίησης βρίσκεται στην διαχρονικότητα της. Στο ότι μπορεί να περνά στο παρόν με τρόπο φυσικό και να μεταμορφώνεται, ενώ εμείς έχουμε την τύχη να γινόμαστε μάρτυρες αυτού του επαναπροσδιορισμού.

-Το Δελτίο Τύπου κάνει λόγο για έναν «γόνιμο διάλογο» της ποίησης με τη μουσική. Στις σημερινές, συχνά δύσκολες και πεζές συνθήκες, πιστεύετε ότι το κοινό έχει ανάγκη από τέτοιες «χαμηλόφωνες» αλλά πνευματικά πλούσιες παραστάσεις που απαιτούν καθαρή ακρόαση;

Σε έναν κόσμο γεμάτο θόρυβο και ταχύτητα, αυτού του είδους οι παραστάσεις λειτουργούν σχεδόν λυτρωτικά. Δεν είναι εύκολες, απαιτούν συγκέντρωση και διάθεση για ουσιαστική ακρόαση, ωστόσο, αυτό που προσφέρουν είναι πολύτιμο. Η σύνδεση ποίησης και μουσικής και η εμβάθυνση στο έργο ενός ποιητή καλλιεργεί τόσο τους ακροατές, όσο και εμάς που συμμετέχουμε σε αυτή την διαδικασία. Τέτοια καλλιτεχνικά γεγονότα μας επανασυνδέουν με τον εσωτερικό μας κόσμο αλλά και με τις βαθύτερες πνευματικές και πολιτιστικές ρίζες του τόπους μας.

-Ποιες εικόνες ή συναισθήματα ελπίζετε να κρατήσει στις αποσκευές του ο θεατής φεύγοντας από το Επταπύργιο μετά από αυτό το πολυαισθητηριακό ταξίδι (μουσική, ποίηση, βιντεοπροβολές) στον κόσμο του Γιώργου Σεφέρη;

Έχοντας παρακολουθήσει όλες τις αντίστοιχες παραστάσεις του Φεστιβάλ Επταπυργίου ως ακροατής, μπορώ να πω πως μέσα από αυτόν τον συνδυασμό πληροφοριών για τους ποιητές, αφήγησης και μουσικών κομματιών που δένουν τόσο όμορφα με τη ροή του λόγου, ο θεατής φεύγει πραγματικά γεμάτος. Κρατά μαζί του μια ολοκληρωμένη εικόνα για τον ποιητή του αφιερώματος, έρχεται σε επαφή με το συνθετικό έργο που άνθισε γύρω από την ποίησή του, ανακαλύπτει ενδεχομένως νέα μουσική και ταξιδεύει σε κόσμους που μπορεί ως τότε να του ήταν ανοίκειοι.

Αυτό είναι που κάνει τις βραδιές ποίησης και μουσικής τόσο ιδιαίτερο γεγονός. Θα ήθελα ο θεατής να φύγει έχοντας μέσα του όλα τα στοιχεία που διατρέχουν το έργο του μεγάλου μας ποιητή, τον πλούτο της ελληνικής διανόησης και να χαρεί την ποικιλία της μουσικής δημιουργίας που αναπτύχθηκε γύρω από την ποίηση, ανακαλύπτοντάς τη, ίσως με έναν νέο, πιο προσωπικό τρόπο.

Εισιτήρια & Πληροφορίες: more.com και στα φυσικά σημεία Public, Nova (WIND)

---

«Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει» 🏛️ Η σπουδαία ερμηνεύτρια Ελένη Δημοπούλου μας μιλά σε μια αποκλειστική συνέντευξη για τη δωρικότητα του σεφερικού λόγου, τη συνεργασία της με τον Γιώργο Καζαντζή και τη λυτρωτική δύναμη της ποίησης σε έναν κόσμο γεμάτο θόρυβο. 35 καλλιτέχνες επί σκηνής, ανάμεσά τους ο Γρηγόρης Βαλτινός, ο Δημήτρης Ζερβουδάκης και ο Παντελής Θεοχαρίδης, μας περιμένουν για δύο μοναδικές βραδιές.