Γιώργος Κιμούλης: «Η μοναξιά δεν είναι επιλογή, είναι το σύστημα που πρέπει να νικήσουμε» | Interview
Γιώργος Κιμούλης: «Η μοναξιά δεν είναι επιλογή, είναι το σύστημα που πρέπει να νικήσουμε» | Interview
Υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι της τέχνης που δεν ακολουθούν απλώς μια πορεία, χαράζουν το δικό τους ίχνος μέσα στον χρόνο. Καλλιτέχνες που δεν ερμηνεύουν μόνο ρόλους, αλλά αναμετρώνται με τις πιο βαθιές αγωνίες του ανθρώπου. Με τη μοναξιά, τη φθορά, την εξουσία, τον έρωτα, τη σιωπή.
Ο Γιώργος Κιμούλης ανήκει σε αυτή τη σπάνια κατηγορία δημιουργών. Ένας καλλιτέχνης που εδώ και δεκαετίες δεν φοβάται να εκτεθεί, να συγκρουστεί, να αμφισβητήσει, να ψάξει. Ένας άνθρωπος που αντιμετώπισε το θέατρο όχι ως επάγγελμα, αλλά ως υπαρξιακή ανάγκη. Ως τρόπο να κατανοήσει τον κόσμο και τον ίδιο τον άνθρωπο. Οι ήρωες που υπηρέτησε πάνω στη σκηνή δεν ήταν ποτέ απλώς χαρακτήρες. Ήταν καθρέφτες της εποχής μας και των πιο μυστικών μας φόβων.
Και ίσως γι’ αυτό κάθε παρουσία του κουβαλά εκείνη τη σπάνια ένταση που δεν εξηγείται εύκολα, παρά μόνο βιώνεται. Ένας καλλιτέχνη που εδώ και δεκαετίες υπηρετεί το θέατρο με πάθος, ένταση και αφοσίωση. Με μια διαδρομή γεμάτη σημαντικούς ρόλους, σπουδαίες συνεργασίες και ερμηνείες που άφησαν το αποτύπωμά τους στην ελληνική σκηνή, ο Γιώργος Κιμούλης παραμένει μια από τις πιο ισχυρές και ανήσυχες παρουσίες του πολιτισμού μας.
Η πορεία του δεν περιορίστηκε μόνο στην υποκριτική. Σκηνοθέτης, μεταφραστής, άνθρωπος με βαθιά θεατρική σκέψη, τόλμησε να συνομιλήσει με μεγάλα κείμενα, να αναμετρηθεί με δύσκολους ήρωες και να χαρίσει στο κοινό στιγμές που έγιναν εμπειρία.
Συνέντευξη του κορυφαίου Γιώργου Κιμούλη στην Ελπίδα Παπαδανιήλ για την Κουλτουρόσουπα
Με αφορμή την παράσταση «H Σ Υ Ν Α Ν Τ Η Σ Η», του Stephen Belber ο Γιώργος Κιμούλης μας μιλάει για τις συναντήσεις που καθορίζουν τη ζωή μας, για το μοιραίο και το τυχαίο αλλά και για την μεγάλη του αγάπη, το θέατρο.
«Ένας ηλικιωμένος πρώην διάσημος χορογράφος, ο Τόμπι Πάουελ, ο οποίος έχει αποσυρθεί πλέον από την ενεργό δράση και τώρα ζει εντελώς μοναχικά, δέχεται στο χώρο του, την επίσκεψη ενός ζευγαριού. Tη Λίζα και τον Μάικ Ντέιβις. Είναι εκεί για να του πάρουν συνέντευξη για μία διατριβή που κάνει η Λίζα. Καθώς όμως οι ερωτήσεις γίνονται όλο και πιο προσωπικές και πιο απειλητικές, ο Τόμπι αρχίζει να υποψιάζεται ότι ο Μάικ και η Λίζα δεν τον ανακρίνουν για ακαδημαϊκούς λόγους. Τότε ο Τόμπι έρχεται αντιμέτωπος με το μυστικό του παρελθόντος του, που πίστευε πως το κρατούσε καλά κρυμμένο»
-Τι σας γοητεύει σε αυτό το έργο;
Κατ’ αρχάς η θεματική του. Το έργο αναφέρεται στο κατά πόσον οι άνθρωπο μπορούν να κρατήσουν για πάντα κρυμμένο ένα μυστικό του παρελθόντος τους. ‘Ένα άλλο θέμα είναι το πώς η μοναξιά στη σύγχρονη εποχή μας έχει μεταβληθεί σε μοναχικότητα. Μία στάση των ανθρώπων που υποστηρίζει πως το να είναι κάποιος μόνος του και απομονωμένος από το ίδιο του το περιβάλλον, μπορεί να μεταμφιεστεί ως δική του επιλογή. Το τρίτο θέμα αφορά τον σεβασμό στη διαφορετικότητα. Οι άνθρωποι δεν μπορούν και δεν είναι αντικειμενικά ίδιοι. Αν έχει ένα βασικό χαρακτηριστικό ο άνθρωπος είναι η ανομοίωση.
-Ποια είναι η βασική σας σκηνοθετική γραμμή σε αυτή την παράσταση;
Ο Belberμιλάει για πολύ σοβαρά θέματα, χρησιμοποιώντας ιδιοφυώς το εργαλείο της κωμωδίας. Αυτό ακολούθησα κι εγώ. Η παράσταση ξεκινά ως μία πάρα πολύ καλή κωμωδία και καταλήγει σε δράμα. Οι κώδικες της κωμωδίας και του δράματος είναι διαφορετικοί. Το μυστικό, κατά τη γνώμη μου, βρίσκεται στον τρόπο της μετάβασης από το ένα είδος στο άλλο. Πόσο διακριτικά θα παρουσιάσεις αυτή τη μετάβαση.
-Τι είναι για εσάς «Η Συνάντηση» σε ένα βαθύτερο επίπεδο;
Ο πρωτότυπος τίτλος είναι η λέξη “Match”, που σημαίνει ταίριασμα, αλλά ταυτόχρονα έχει την έννοια του αγώνα. Κάθε συνάντηση φέρει αυτά τα στοιχεία. Αγωνίζεσαι να ταιριάξεις εσύ και οι απόψεις με τις απόψεις του άλλου που συναντάς. Έρχεσαι προς τον άλλον και συμπίπτει μαζί του σε έναν κοινό τόπο ή χρόνο. Η λέξη δεν δηλώνει απλώς κοινή παρουσία στον ίδιο χώρο, αλλά μια πρόσωπο με πρόσωπο σύμπτωση πορειών.
-Πιστεύετε ότι οι «συναντήσεις» στη ζωή μας μας καθορίζουν;
Πολλές ναι. Κάποιες άλλες όμως, ενώ θα μπορούσαν να μας καθορίσουν, από λάθος δικό μας τις προσπερνάμε. Και ίσως αντιλαμβανόμαστε το λάθος μας, όταν είναι πολύ αργά.
-Μπορεί μια και μόνο συνάντηση να αλλάξει ολοκληρωτικά την πορεία ενός ανθρώπου;
Ε, βέβαια! Μα, οι συναντήσεις μας με τους άλλους μας αλλάζουν. Είτε το αντιλαμβανόμαστε, είτε όχι.
-Υπάρχουν συναντήσεις που λειτουργούν σαν καθρέφτης και μας αναγκάζουν να αντικρίσουμε τον πραγματικό μας εαυτό;
Όχι. Αν τις αντιμετωπίσουμε ως καθρέφτη οι συναντήσεις από μόνες τους θα θολώσουν. Οι άλλοι – ο Άλλος – οφείλει να είναι διαφορετικός. Άλλωστε επειδή είναι διαφορετικός από εμάς, μας γοητεύει. Και μέσω της γοητείας, που μας ασκεί, μπορεί να αλλάξουμε πορεία. Γι’ αυτό πιστεύω, πως οι άνθρωποι, αντί να αγωνίζονται – όπως συμβαίνει συχνά – να τους κάνουν ίδιους με τον εαυτό τους, πρέπει να διατηρούν και να φυλάττουν ως κόρη οφθαλμού τη διαφορετικότητα αυτών που είναι απέναντι τους.
-Πόσο χώρο αφήνει η ζωή στο τυχαίο και πόσο στο μοιραίο;
Όσο κι αν σέβομαι – και τη σέβομαι πολύ – την τύχη, δεν τη βάζω στην ίδια σημαντική θέση με τη μοίρα. Η τύχη είναι αυτό που “τυγχάνει” — αυτό που συμβαίνει χωρίς να φαίνεται εκ των προτέρων δεσμευμένο. Η μοίρα είναι αυτό που μας έχει “μοιραστεί”. Μας έχει δοθεί. Το μέρος που έχει αποδοθεί σε κάποιον μέσα στην τάξη του κόσμου. Η τύχη έχει τον χαρακτήρα του απρόβλεπτου περιστατικού. Είναι το συμβάν που έρχεται απέξω, που θα μπορούσε ίσως να είχε γίνει αλλιώς. Η μοίρα δεν είναι απλώς ένα τυχαίο γεγονός, είναι το μερίδιο, το μέρος που αναλογεί σε κάποιον. Έχει μέσα της την ιδέα μιας κατανομής: σαν να έχει ήδη δοθεί στον καθένα ένα κομμάτι ύπαρξης, χρόνου, ευτυχίας, πόνου, τέλους. Και η εργασία της ζωής μας είναι να ιχνηλατήσουμε με όλες τις δυνάμεις μας αυτό τον τόπο, που μας έχει μοιραστεί. Η τύχη έρχεται ως σύμπτωση. Η μοίρα έρχεται ως κατανομή. Η τύχη συμβαίνει. Η μοίρα ανήκει. Η τύχη αφορά το “τι μου συνέβη”. Η μοίρα αφορά το “τι μου αναλογεί”.
-Μπορεί μια μοιραία συνάντηση να καταστρέψει έναν άνθρωπο όσο εύκολα μπορεί και να τον λυτρώσει;
Ναι. Με την έννοια ότι ο άνθρωπος ούτε αυτοπροσδιορίζεται μόνο, ούτε ετεροπροσδιορίζεται. Ο άνθρωπος αυτοετεροπροσδιορίζεται. Καθορίζουμε το περιβάλλον μας, όσο παράλληλα μας καθορίζει κι αυτό.
-Μήπως η ανάγκη μας να πιστεύουμε στο «μοιραίο» γεννιέται από τον φόβο της μοναξιάς;
Όχι. Η μοίρα – με την αρχαιοελληνική έννοια – υπάρχει αντικειμενικά. Είναι ο τόπος που μας έχει δώσει η τάξη του σύμπαντος. Η μοναξιά είναι αυτό που προσπαθεί ένα κοινωνικό περιβάλλον να καθιερώσει ως μόνιμη κατοικία του κάθε άνθρωπου. Το πρώτο δεν μπορούμε να το αλλάξουμε, μόνο να το γνωρίσουμε μπορούμε. Το δεύτερο μπορούμε και οφείλουμε να το πολεμήσουμε και να το αλλάξουμε.
-Ποιο είναι το πιο δυνατό ερώτημα που θέτει στον θεατή;
Το να πολεμάς με νύχια και με δόντια να μην είσαι μόνος σου. Πολύ δε περισσότερο, να μη μεταμφιέζεις, την προσπάθεια που κάνει ένα ολόκληρο σύστημα, να σε εξορίσει στη μοναξιά, σε δική σου επιλογή. Ο άνθρωπος δημιουργήθηκε για να ζει μαζί και με τους άλλους.
-Πώς έχει εξελιχθεί η σχέση σας με το θέατρο μέσα στα χρόνια;
Είμαι πάρα πολλά χρόνια σ’ αυτόν τον χώρο και συνεχίζω να είμαι. Δεν μπορώ να βγω έξω από όλο αυτό και να περιγράψω πως είναι η σχέση μου μαζί του. Θα την ονομάσω πολύ απλά ως προσωπική μου ανάγκη. Έτσι ήταν, είναι και ίσως συνεχίσει να είναι.
-Πιστεύετε ότι το θέατρο σήμερα μπορεί ακόμη να ταράξει τον θεατή;
Δεν θα έλεγα να τον ταράξει. Θα έλεγα, πως το θέατρο, όπως και όλες οι τέχνες, υπενθυμίζουν διαρκώς, αυτά που οι άνθρωποι ξεχνούν. Υπομνηστικός είναι ο ρόλος της τέχνης.
-Τελικά οι μεγάλες συναντήσεις της ζωής είναι δώρο ή δοκιμασία;
Μα και η δοκιμασία ένα δώρο είναι.
Ευχαριστώ!
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου