«Η Εφεύρεση της Θρησκείας» | «Scripta manent»

«Η Εφεύρεση της Θρησκείας»

ΥΠΟΤΙΤΛΟΣ:

Το Πιο Επιτυχημένο Πραξικόπημα στην Ιστορία.

Από πάντα υπήρχαν οι πλούσιοι και οι φτωχοί. Οι «εκλεκτοί» και η πλέμπα.

Όχι ως φυσικός νόμος — αλλά ως αποτέλεσμα δύναμης.

Και η δύναμη, όταν απειλείται, δεν κάθεται να φιλοσοφήσει. Εφευρίσκει.

Οι λίγοι δεν φοβήθηκαν ποτέ την αλήθεια.

Φοβήθηκαν την πείνα των πολλών.

Γιατί ο πεινασμένος δεν συζητά — αρπάζει.

Έτσι γεννήθηκε η πρώτη μεγάλη ανάγκη της εξουσίας: όχι να κυβερνήσει, αλλά να προλάβει την εξέγερση. Η ωμή βία ήταν ένα εργαλείο. Αλλά είχε ένα ελάττωμα:

γεννούσε μίσος και το μίσος, αργά ή γρήγορα βρίσκει τρόπο να επιστρέψει.

Χρειάζεται δύναμη η βία, επανάληψη και παρουσία.

Η εξουσία όμως, όταν ωριμάζει, γίνεται οικονομική. Δεν επιβάλλεται — ενσωματώνεται. Δεν χτυπά — πείθει και κάπου εκεί, ο φόβος αποκτά μορφή, όνομα και πρόσωπο. Όχι για να εξηγήσει τον κόσμο, αλλά για να τον ελέγξει. Όχι για να ελευθερώσει τον άνθρωπο, αλλά για να τον κάνει να φοβάται ακόμα και τη σκέψη της ελευθερίας.

Εξώφυλλο

Χρειαζόταν κάτι ανώτερο. Κάτι πιο εκλεπτυσμένο. Ένα σύστημα που δεν θα καταπίεζε απλώς τον άνθρωπο, θα τον έκανε να συνεργάζεται στην ίδια του την υποδούλωση.

Κι εκεί, μέσα στον φόβο των λίγων και την άγνοια των πολλών, γεννήθηκε η πιο μεγαλοφυής εφεύρεση εξουσίας: ο Θεός.

Όχι ως μεταφυσική ανάγκη, αλλά ως πολιτικό εργαλείο.

Ο Μιχαήλ Μπακούνιν το είχε διατυπώσει

ωμά: αν ο Θεός υπάρχει, ο άνθρωπος είναι σκλάβος και αν ο άνθρωπος θέλει να είναι ελεύθερος, ο Θεός πρέπει να πεθάνει.

Γιατί;

Διότι η ιδέα ενός ανώτερου, παντοδύναμου κριτή, καταργεί αυτομάτως κάθε έννοια ανθρώπινης κυριαρχίας.

Δεν χρειάζεται πια βασιλιάς με στέμμα.

Ο θρόνος μεταφέρεται στον ουρανό και από εκεί γίνεται απρόσβλητος.

Φωτο 2

Ο Φρίντριχ Νίτσε πήγε ακόμη πιο βαθιά.

Δεν είδε τη θρησκεία απλώς ως εργαλείο των ισχυρών, αλλά ως προϊόν μιας αντιστροφής αξιών.

Οι αδύναμοι, ανήμποροι να επιβληθούν στον κόσμο, εφηύραν έναν άλλο κόσμο όπου οι ίδιοι θα ήταν οι νικητές.

Έναν κόσμο όπου η ταπεινότητα γίνεται αρετή, η υποταγή γίνεται ηθική και η αδυναμία βαφτίζεται «καλοσύνη».

Έτσι γεννήθηκε η ηθική των σκλάβων.

Και το πιο ειρωνικό; Οι ισχυροί όχι μόνο δεν την κατέστρεψαν, την αξιοποίησαν.

Φωτο 3

Η θρησκεία έγινε το τέλειο συμβόλαιο:

Οι πολλοί θα υπομένουν τη δυστυχία τους εδώ, με αντάλλαγμα μια υποσχετική ευτυχίας μετά θάνατον.

Οι λίγοι θα απολαμβάνουν την εξουσία τους τώρα, με τη θεϊκή νομιμοποίηση ως άλλοθι.

Κανένα όπλο δεν υπήρξε ποτέ τόσο αποτελεσματικό.

Γιατί;

Διότι δεν επιβάλλεται απ’ έξω. Φυτεύεται μέσα. Ο άνθρωπος δεν χρειάζεται πια δεσμοφύλακα. Γίνεται ο ίδιος ο δεσμοφύλακάς του. Δεν χρειάζεται αλυσίδες. Φοράει ενοχή.

Δεν χρειάζεται να τον χτυπήσεις.

Αρκεί να τον πείσεις ότι αξίζει να υποφέρει.

Κι έτσι, το μεγαλύτερο κατόρθωμα της εξουσίας δεν ήταν η καταστολή. Ήταν η

συναίνεση.

Φωτό 4

Ο φτωχός έμαθε να σκύβει το κεφάλι όχι από φόβο, αλλά από «αρετή».

Ο καταπιεσμένος έπαψε να οργίζεται και

άρχισε να μετανοεί και εκεί, τελείωσε κάθε επανάσταση πριν καν αρχίσει.

Όμως εδώ βρίσκεται και η ρωγμή, γιατί κάθε σύστημα που βασίζεται στην πίστη,

τρέμει την αμφιβολία.

Κάθε Θεός που απαιτεί υποταγή, φοβάται τη σκέψη και κάθε εξουσία που ντύνεται με ιερότητα, ξέρει πως αν απογυμνωθεί, δεν είναι τίποτα περισσότερο. από έναν φόβο που οργανώθηκε.

Φωτο 5

Τι θα συνέβαινε αν, για μια στιγμή, αντιμετωπίζαμε την πίστη όπως κάθε άλλη ιδέα; Αντί για βεβαιότητα, της ζητούσαμε

εξηγήσεις. Αντί για σεβασμό, της ασκούσαμε κριτική. Αντί να τη φοβόμαστε, τη φέρναμε αντιμέτωπη με την πιο απλή ανθρώπινη πράξη: την αμφιβολία. Ίσως τότε να ανακαλύπταμε ότι αυτό που θεωρούσαμε ιερό δεν ήταν παρά χρήσιμο. Και αυτό που θεωρούσαμε αιώνιο — απλώς βολικό.

Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν υπάρχει Θεός. Το ερώτημα είναι: ποιος ωφελείται από το να υπάρχει και κυρίως, πόσο κοστίζει αυτή η πίστη σε εκείνους που δεν έχουν τίποτα άλλο να χάσουν πέρα από τη ζωή τους.