«Χ ρ έ ο ς» | «Scripta manent» | Μιχαήλ Χατζηαναστασίου

  

Μια φούσκα δίχως δανειστή, με νόμισμα την ενοχή και άλλοθι την άγνοια.

Γεννήθηκες ήδη χρεωμένος, όχι σε χρήμα, αλλά σε νόημα.

Πριν μάθεις να μιλάς, σου έμαθαν να οφείλεις. Να οφείλεις ευγνωμοσύνη, συμμόρφωση, «σωστή» ζωή. Να οφείλεις στους γονείς, στην κοινωνία, στο κράτος, σε ένα αόρατο «πρέπει» που δεν εξηγείται αλλά επιβάλλεται. Και όταν αργότερα σου έδωσαν και έναν αριθμό - έναν λογαριασμό, μια ταυτότητα, μια οικονομική υπόσταση - απλώς έντυσαν την παλιά ενοχή με νέα σύμβολα.

Το χρέος δεν ήρθε να σε υποδουλώσει. Ήρθε να δώσει μορφή σε κάτι που ήδη κουβαλούσες και από εκείνη τη στιγμή, δεν ζεις για να ελευθερωθείς. Ζεις για να είσαι εντάξει. Δεν σε ελέγχουν επειδή χρωστάς. Χρωστάς επειδή σε έμαθαν να υπακούς.

Ο πλανήτης δεν είναι φυλακή, είναι λογιστικό φύλλο.Το ψέμα δεν είναι το χρέος. Το ψέμα είναι ότι υπάρχει έξοδος χωρίς κόστος.

Εξώφυλλο

Υπάρχει ένα νούμερο που πλανάται πάνω από τον πλανήτη σαν απειλή και άλλοθι ταυτόχρονα: 315 τρισεκατομμύρια. Ένα νούμερο τόσο μεγάλο που δεν το συλλαμβάνει ούτε η φαντασία, αλλά αρκεί για να παραλύει τη βούληση. Ένα νούμερο που δεν το αμφισβητείς — το αποδέχεσαι. Όπως αποδέχεσαι τον καιρό ή τον θάνατο.

Και μετά έρχεται η ερώτηση.

Η μόνη ερώτηση που αξίζει:

Σε ποιον χρωστάμε;

Η απάντηση δεν είναι σκοτεινή, είναι χειρότερη. Δεν υπάρχει κανείς. Δεν υπάρχει ένας παγκόσμιος τοκογλύφος, καμία μυστική αδελφότητα που κρατά τα βιβλία της ανθρωπότητας σε ένα υπόγειο θησαυροφυλάκιο. Δεν υπάρχει «αυτός». Υπάρχει μόνο ένα σύστημα που λειτουργεί τόσο τέλεια, που δεν χρειάζεται πρόσωπο για να επιβληθεί.

Φωτό 2

Χρωστάμε ο ένας στον άλλον. Κράτη σε πολίτες, πολίτες σε τράπεζες, τράπεζες σε κράτη, χώρες μεταξύ τους. Ένας κυκλικός λαβύρινθος όπου το χρέος δεν είναι βάρος, είναι καύσιμο.

Και εδώ βρίσκεται η πρώτη μεγάλη απάτη:

Το χρέος δεν δημιουργήθηκε για να ξεπληρωθεί. Δημιουργήθηκε για να υπάρχει.

Κάθε δάνειο γεννά χρήμα από το πουθενά. Όχι μεταφορικά κυριολεκτικά. Ένα πληκτρολόγιο, μια εγγραφή, και ξαφνικά υπάρχει ρευστότητα εκεί που πριν δεν υπήρχε τίποτα. Μαζί όμως γεννιέται και η υποχρέωση και η υποχρέωση, δεν εξαφανίζεται, μεταφέρεται, ανακυκλώνεται, μεγαλώνει και γιγαντώνεται.

Φωτο 3

Έτσι, ο κόσμος δεν είναι υπερχρεωμένος επειδή απέτυχε. Είναι υπερχρεωμένος επειδή λειτουργεί όπως ακριβώς σχεδιάστηκε να λειτουργεί.

Και εσύ; Εσύ δεν είσαι θύμα μιας συνωμοσίας. Αυτό θα ήταν σχεδόν παρήγορο, θα σήμαινε ότι υπάρχει κάποιος να κατηγορήσεις, κάποιος να κυνηγήσεις, αλλά όχι. Είσαι μέρος ενός μηχανισμού που συντηρείς καθημερινά: με τον μισθό σου που περνά από τράπεζα, με την αποταμίευσή σου που γίνεται επένδυση,

με τη σύνταξή σου που στηρίζεται σε ομόλογα, με τη σιωπή σου που επικυρώνει το αυτονόητο.

Δεν είσαι δεμένος επειδή κάποιος σε έδεσε.

Είσαι δεμένος επειδή το σχοινί σε βολεύει.

Φωτό 4

Και κάπου εδώ καταρρέει το πιο βολικό παραμύθι: Ότι αν «αποκαλυφθεί η αλήθεια», θα ελευθερωθούμε.

Ποια αλήθεια; Ότι το σύστημα είναι άυλο; Ότι δεν υπάρχει κέντρο; Ότι δεν υπάρχει «έξω»;

Αυτά δεν σε ελευθερώνουν. Σε γυμνώνουν. Γιατί τότε καταλαβαίνεις πως δεν υπάρχει επανάσταση χωρίς κόστος. Δεν υπάρχει αποδέσμευση χωρίς κατάρρευση. Δεν υπάρχει «restart» χωρίς να σβηστεί και αυτό που σε κρατά ζωντανό.

Ο κόσμος δεν είναι φυλακή επειδή κάποιοι τον κλείδωσαν. Είναι φυλακή επειδή όλοι κρατάμε από ένα κλειδί και κανείς δεν τολμά να το γυρίσει.

Φωτό 5

Κάποιοι ακόμα ψάχνουν τον «ένοχο». Έναν τραπεζίτη, έναν θεσμό, μια σκιώδη εξουσία