Δημήτρης Κρίκος: Ο αγώνας για δικαιοσύνη και η σκληρή πραγματικότητα του ηθοποιού στη Θεσσαλονίκη | Interview

 

 

Με μια διαδρομή δεκατριών ετών που χαρακτηρίζεται από συνέπεια, ήθος και μια διαρκή αναζήτηση νέων εκφραστικών τρόπων, ο Δημήτρης Κρίκος αποτελεί σήμερα έναν από τους πιο πολυσχιδείς και δραστήριους εκπροσώπους της νεότερης γενιάς ηθοποιών στη Θεσσαλονίκη. Από τις σπουδές του και τις πρώτες συνεργασίες μέχρι τη σταθερή του πορεία σε απαιτητικά projects, έχει αποδείξει πως η υποκριτική γι' αυτόν δεν είναι απλώς μια δουλειά, αλλά ένας τρόπος να συνομιλεί με την κοινωνία και τις παθογένειές της.

Σήμερα, τον συναντάμε σε μια κομβική στιγμή, καθώς συμμετέχει στο νέο εγχείρημα της ομάδας DOT Ensemble, την παράσταση «Αυτός που ήθελε να αλλάξει τον κόσμο». Εμπνευσμένο από τον εμβληματικό λόγο του Νίκου Γκάτσου, το έργο αποτελεί μια κραυγή για δικαιοσύνη και μια βαθιά βουτιά στον «ηχηρό» κόσμο της επιτέλεσης, όπου η κίνηση, το τραγούδι και ο λόγος γίνονται ένα.

Στη συζήτηση που ακολουθεί, ο Δημήτρης Κρίκος μιλά για τη διπλή του ιδιότητα στη σκηνή, το στοίχημα του «μαζί» στο ελληνικό θέατρο και την ανάγκη για μια ριζική αλλαγή νοοτροπίας που θα επιτρέψει στους καλλιτέχνες της πόλης να δημιουργούν χωρίς να «βαλτώνουν». Ειλικρινής, ρεαλιστής αλλά και αθεράπευτα στοχοπροσηλωμένος, καταθέτει τη δική του αλήθεια για τις απλήρωτες πρόβες, τη μοναχικότητα του καλλιτέχνη και τη δύναμη της τέχνης να λειτουργεί ως το «ντόμινο» που μπορεί, τελικά, να κάνει τον κόσμο μας λίγο καλύτερο.

Συνέντευξη στον Γιάννη Τσιρόγλου για την Κουλτουρόσουπα

---

- Δημήτρη, συμμετέχεις σε μια παράσταση που εμπνέεται από τον λόγο του Νίκου Γκάτσου. Πόσο επίκαιρη νιώθεις την «κραυγή» του ήρωα για δικαιοσύνη στο σήμερα;

Σαφώς είναι πάρα πολύ επίκαιρο το ζήτημα της δικαιοσύνης στις μέρες μας με τόσα μεγάλα ή μικρά περιστατικά, όπου βλέπουμε να μην εφαρμόζεται ο νόμος ή να εφαρμόζεται επιλεκτικά. Δεν χρειάζεται να αναφερθώ σε συγκεκριμένα παραδείγματα τραγικά και μη, διότι προφανώς και όλων το μυαλό μπορεί να φέρει αρκετά πρόσφατα ή και πιο παρελθοντικά γεγονότα που δεν χωράει στο μυαλό μας, πώς μπορεί να υφίσταται ή να αντιμετωπίζεται μια κατάσταση ή ένα περιστατικό. Είναι ένα ζήτημα που με απασχολεί αρκετά και κατά την γνώμη μου η δικαιοσύνη σε ένα κράτος πρέπει να είναι αδιάβλητη και αδιαπραγμάτευτη. Η ατιμωρησία και η ασυδοσία υπάρχει σχεδόν καθημερινά στην ζωή μας από το πιο μεγάλο μέχρι το πιο μικρό. Κι όμως όλα διορθώνονται και όλο το κλίμα μπορεί να αλλάξει από την στιγμή που θα υπάρξει πραγματική τιμωρία, στο οτιδήποτε αξίζει μια. Θα γνωρίζει ο οποιοσδήποτε ότι είναι υπόλογος για τις πράξεις και για τις ευθύνες του και έτσι σιγά σιγά θα δημιουργηθεί μια κοινωνία με άλλα δεδομένα και άλλη νοοτροπία. Μελλοντικό; Ουτοπικό; Δεν ξέρω, αλλά μόνο αυτός μπορεί να είναι ο δρόμος προς την αλλαγή σε όλα τα επίπεδα, γιατί αν υπάρξει δικαιοσύνη θα ενεργοποιηθεί ένα ντόμινο που θα επηρεάσει τα πάντα στην ζωή μας προς το καλύτερο.

- Στην παράσταση έχεις διπλό ρόλο, καθώς είσαι επί σκηνής αλλά και βοηθός σκηνοθέτη. Πώς ισορροπείς ανάμεσα στην καθοδήγηση του Χάρη Θώμου και την προσωπική σου ερμηνεία;

Θα έλεγα πως είναι κάτι δύσκολο και ενδιαφέρον ταυτόχρονα, και απαιτεί πολύ μεγαλύτερη εμπλοκή στο όλο εγχείρημα. Παρόλα αυτά επειδή η δημιουργική διαδικασία μιας περφόρμανς διαφέρει κάπως από αυτή ενός συμβατικού θεατρικού έργου, μου επιτρέπεται κάπως πιο άνετα να βοηθήσω τον Χάρη κάτω από την σκηνή. Είναι τεμαχισμένη με τέτοιον τρόπο η διαδικασία, που όταν βρίσκομαι επάνω στην σκηνή μπορώ να εστιάσω στον χαρακτήρα μου και όταν είμαι από κάτω στο όλον. Συν του ότι για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα έχουμε καλλιτεχνική τριβή και έχουμε αποκτήσει έναν κοινό κώδικα, πολύ εύκολη συνεννόηση και αισθητική.

- Το έργο χρησιμοποιεί μια ιδιαίτερη σκηνική γλώσσα με στοιχεία από την Ανατολή και έμφαση στον Χορό. Πόσο απαιτητική ήταν για σένα αυτή η σωματική προσέγγιση;

Σίγουρα υπάρχει μια εμπειρία από την «Πετριχώρα» αλλά στο θέατρο της επιτέλεσης ο ηθοποιός πρέπει να διαχειριστεί πολλές πληροφορίες από διάφορους συντελεστές της παράστασης και να τα αποδώσει σε συγκεκριμένο χρόνο με συγκεκριμένο τρόπο, ακολουθώντας όλες τις οδηγίες συνδυάζοντας χορό, τραγούδι, πρόζα, δύσκολες σωματικές καταστάσεις κ.ά., μαζί με αρκετούς ανθρώπους στην σκηνή. Ο συγχρονισμός και η ακρίβεια είναι ζητούμενο, μαζί με την ενέργεια και την συναισθηματική θερμοκρασία της εκάστοτε σκηνής. Από μόνο του όλο αυτό είναι απαιτητικό και έχει την δυσκολία του. Η μικρή εμπειρία που έχω δεν είναι ότι το έκανε πιο εύκολο αλλά τουλάχιστον πλέον ξέρω ποιες είναι οι απαιτήσεις και πού να επικεντρωθώ καλύτερα σε κάθε στάδιο της δημιουργίας μιας τέτοιας παράστασης.

- Ο κεντρικός ήρωας έρχεται αντιμέτωπος με τη ματαίωση. Εσύ, ως νέος καλλιτέχνης, πώς διαχειρίζεσαι τη σύγκρουση ανάμεσα στο καλλιτεχνικό όραμα και τη σκληρή πραγματικότητα του επαγγέλματος;

Κάποτε ήταν διαφορετικό το σκεπτικό μου, πλέον είμαι 13 χρόνια στον χώρο έχω δει και βιώσει αρκετά πράγματα. Ζω με αυτήν την πραγματικότητα, την έχω αποδεχτεί. Δε νομίζω να αλλάξει σύντομα. Αιθεροβατούσα κάποτε νομίζοντας ότι ο χώρος αυτός δεν έχει όλες τις παθογένειες που έχει κανονικά όλη η κοινωνία αλλά εν τέλει συνειδητοποιώ (ελπίζω εσφαλμένα) ότι ο κλάδος μας είναι όπως όλοι, μία μικρογραφία της κοινωνίας με τα καλά της και τα κακά της. Απλώς υπάρχει ο παράγοντας της τέχνης που γοητεύει φυσικά και έτσι μπορεί να ξεγελαστείς ότι εδώ είναι διαφορετικά τα πράγματα. Σαφώς και όλο αυτό το λέω σαν διαπίστωση και, αλίμονο, όχι ισοπεδωτικά.

- Μετά την επιτυχία της «Πετριχώρας», υπήρχε ένα δημιουργικό άγχος στην ομάδα για το επόμενο βήμα; Πώς είναι το κλίμα στην ομάδα DOT Ensemble;

Αυτό που συνέβη με την Πετριχώρα δεν το περιμέναμε σε τέτοιο βαθμό. Ήταν μια πολύ μεγάλη και ευχάριστη έκπληξη. Η οποία όπως είναι λογικό μας δημιούργησε ένα άγχος για το επόμενο αλλά με την καλή έννοια. Σίγουρα από την μεριά του το κοινό που μας παρακολούθησε και σκοπεύει να έρθει να μας δει σε κάτι καινούριο θεωρητικά αναμένει πάλι κάτι πολύ όμορφο, πράγμα που σε εμάς δίνει μία ευθύνη να έχουμε μία συνέπεια καλλιτεχνικού αποτελέσματος. Αλλά και εμείς από την μεριά μας θέλουμε συνεχώς να βελτιωνόμαστε και να διαφοροποιούμαστε από τον ίδιο μας τον εαυτό. Είναι θα λέγαμε ένα στοίχημα μεταξύ των συντελεστών να δώσουμε πάλι τον καλύτερο μας εαυτό και ελπίζουμε να αγαπηθεί το ίδιο και η καινούρια μας παράσταση «Αυτός που ήθελε να αλλάξει τον κόσμο».

- Είσαι ένας από τους πιο δραστήριοι νέοι ηθοποιοί της Θεσσαλονίκης. Τι είναι αυτό που σου δίνει ώθηση να εμπλέκεσαι σε τόσα διαφορετικά projects ταυτόχρονα;

Είμαι πολύ τυχερός που κάνω αυτό που αγαπώ ως επάγγελμα και είμαι ευγνώμων που έχω φτάσει ως εδώ. Υπάρχουν φορές που τα πολλά projects ταυτόχρονα συμβαίνουν γιατί έχεις προτάσεις που είναι τόσο καλές και ενδιαφέρουσες που δεν μπορείς να απορρίψεις καμία, οπότε τρέχεις ασταμάτητα και βρίσκεσαι σε έναν καλλιτεχνικό οργασμό. Ωστόσο, τις περισσότερες φορές αυτό συμβαίνει για λόγους οικονομικούς. Στην Ελλάδα και πόσω μάλλον στην Θεσσαλονίκη, αναγκάζεσαι να κάνεις και 3 και 4 και 5 projects ταυτόχρονα, και να δουλεύεις φυσικά πολύ παραπάνω από 8 ώρες την ημέρα, απλώς για να έχεις έναν κανονικό μισθό. Συν του ότι μπορεί κατά πάσα πιθανότητα να υπάρξουν και νεκροί - άδειοι μήνες που κάπως πρέπει να «μπαλωθούν».

- Ποια στιγμή στη μέχρι τώρα πορεία σου θεωρείς «ορόσημο» για την εξέλιξή σου ως ηθοποιός;

Σίγουρα υπάρχουν κάποιες συνεργασίες ή και ρόλοι που θα μπορούσα να σταθώ, θεωρώ όμως ότι για εμένα δεν υπάρχει στο μυαλό μου στιγμή «ορόσημο». Παλαιότερα μπορεί να απαντούσα διαφορετικά, όμως τώρα θα πω πως όσο περισσότερο παίζω τόσο μεγαλύτερη κατάρτιση και άνεση αποκτώ, και αυτό θα συνεχίσει να συμβαίνει όσο κάνω αυτήν τη δουλειά. Τα χιλιόμετρα στη σκηνή παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο όπως έλεγε και ένας καθηγητής μου. Η εξέλιξη καθορίζεται από όλη την πορεία, οπότε θα την βάλω όλη στο ζύγι. Όσο περνούν τα χρόνια τόσο οι συνεργασίες και οι επιλογές με κάνουν κάπως να νιώθω πιο στιβαρός ως ηθοποιός.

- Πώς επιλέγεις τις συνεργασίες σου; Είναι το κείμενο, η ομάδα ή η ανάγκη για πειραματισμό που σε κινητοποιεί περισσότερο;

Πρώτα και κύρια οι άνθρωποι. Με ποιον ή ποιους είναι να συνεργαστώ. Και το φίλτρο που βάζω είναι πρώτα ανθρώπινο και μετά καλλιτεχνικό. Έπειτα φυσικά παίζουν σημαντικό ρόλο όλα τα υπόλοιπα. Το κείμενο, η ομάδα, αυτό που απαιτείται να κάνω εγώ και φυσικά η αισθητική του πράγματος που ιδανικά πρέπει να συμβαδίζει με την δική μου. Δεν είναι εύκολο να τα πετύχεις όλα. Υπάρχουν και θα υπάρξουν συνεργασίες όπου κάποιο ή κάποια από αυτά τα στοιχεία θα λείπουν.

- Παρόλο που η Θεσσαλονίκη σφύζει από καλλιτεχνικές ομάδες, η έλλειψη υποδομών και οικονομικής στήριξης είναι εμφανής. Κατά πόσο μπορεί ένας δραστήριος ηθοποιός στην πόλη μας να εξελιχθεί χωρίς να νιώθει ότι "βαλτώνει";

Δυστυχώς είναι σχεδόν ακατόρθωτο. Θα ήθελα πάρα πολύ η πόλη μας να έχει το δικό της καλλιτεχνικό δυναμικό που δεν χρειάζεται να μεταναστεύσει σε άλλη πόλη ή το εξωτερικό για να δουλέψει ή να κάνει άλλες δουλειές για να συντηρηθεί. Ίσως η εξέλιξη εδώ να φτάνει μέχρι ένα συγκεκριμένο σημείο. Είναι πολλά τα προβλήματα σε αρκετούς τομείς και είναι αλυσιδωτά. Συνήθως πιάνουμε ένα και προσπαθούμε να το λύσουμε μόνο του βάζοντας τα υπόλοιπα κάτω από το χαλάκι. Δεν είναι έτσι όμως. Κανείς από αυτούς που έχουν βήμα δεν έχει «σπάσει αυγά» πραγματικά και κανείς από αυτούς που είναι εγκλωβισμένοι σε αυτήν την κατάσταση δεν μπορεί να μιλήσει, γιατί φοβάται πως θα επηρεάσει την δουλειά του.

- Βλέπουμε το όνομά σου να φιγουράρει σε συλλογικές προσπάθειες και σχήματα, όπως τώρα με τους DOT Ensemble. Με βάση την εμπειρία σου, πόσο εύκολο είναι τελικά το "μαζί" στο θέατρο της πόλης μας; Υπάρχει ουσιαστική αλληλεγγύη μεταξύ των συναδέλφων ή ο καθένας δίνει τη δική του μοναχική μάχη;

Το θέατρο είναι ομαδικό σπορ από την φύση του, οπότε το μαζί είναι κατά κάποιον τρόπο αναγκαστικό και πολύ πολύ όμορφο κατά την γνώμη μου. Αλληλεγγύη σαφώς και υπάρχει και βοήθεια μεταξύ μας. Ο κάθε ένας έχει έναν άλφα κύκλο γνωριμιών και ανθρώπους που τους εκτιμάει και τον εκτιμάνε, οπότε μεταξύ μας προτείνουμε δουλειές ακροάσεις κτλ. Όλα αυτά ως ένα σημείο βέβαια, εκεί που έρχεται η πραγματικότητα και η γραφειοκρατία να μας προσγειώσει. Δεν έχουμε συλλογική σύμβαση εργασίας σαν κλάδος, δεν προστατευόμαστε καθόλου, στο ελεύθερο θέατρο κάνει ο κάθε ένας ό,τι θέλει από όποια σκοπιά ή μετερίζι και αν το εξετάσουμε. Νομοτελειακά δηλαδή έρχονται στιγμές και καταστάσεις που τις χειρίζεσαι ως «lonely wolf».

- Τι θεωρείς ότι λείπει από τη θεατρική σκηνή της Θεσσαλονίκης σήμερα για να κάνει το επόμενο μεγάλο άλμα;

Είναι πολύ μεγάλη συζήτηση αυτή. Εάν δε μιλάμε για ένα πυροτέχνημα συγκυριακό αλλά για επόμενο μεγάλο άλμα που θα γίνει για να μείνει, έχει να κάνει με πολλά. Θα σταθώ όμως στην αλλαγή νοοτροπίας όλων. Θεατρώνες, παραγωγοί, συντελεστές, τεχνικοί, ηθοποιοί, γενικώς καλλιτέχνες, κριτικοί και ακόμη ακόμη και το κοινό, πρέπει να μετακινηθούν κάπως από την πεπατημένη τους. Χρειάζεται μια ξεχωριστή συζήτηση για τον κάθε ένα αλλά σε γενικές γραμμές πρέπει να αποκτήσουμε την αξία που μας πρέπει ως μια πόλη 1,5 εκατομμυρίου και αυτό μόνο μόνοι μας μπορούμε να το κάνουμε. Εμείς για εμάς. Δεν μας λείπει κάτι, δεν είμαστε κατώτεροι από κανέναν.

- Πώς βλέπεις το κοινό της πόλης; Είναι ανοιχτό σε προτάσεις που ξεφεύγουν από το κλασικό θέατρο και αγγίζουν πιο πειραματικές φόρμες;

Δεν έχει να κάνει νομίζω με το είδος του θεάτρου. Όταν κάτι είναι καλό και αξιόλογο αυτό διαδίδεται από στόμα σε στόμα. Αυτό συμβαίνει τα τελευταία χρόνια στην Θεσσαλονίκη. Και αυτό είναι θαρρώ και το μυστικό όπλο των μικρών παραγωγών ή σκηνών ή εναλλακτικών - πειραματικών φορμών. Άλλωστε τι πιο αγνό και ειλικρινές από το να έρχεται ένας φίλος ή γνωστός σου και να σε παροτρύνει να δεις μια παράσταση που του άρεσε, τον συγκίνησε, τον εντυπωσίασε ή οτιδήποτε άλλο, και ας μην έπαιζε εκεί και κανένας ηθοποιός που γνωρίζει ενδεχομένως από την τηλεόραση.

- Αν μπορούσες να «αλλάξεις τον κόσμο» του ελληνικού θεάτρου με μια κίνηση, ποια θα ήταν αυτή;

Μια κίνηση δεν αρκεί. Αλλά σίγουρα θα γυρνούσα τον χρόνο πίσω, έτσι ώστε να γίνουν οι απαραίτητες ενέργειες και να μην φτάσουμε ποτέ στο σημείο να υπάρχουν απλήρωτες πρόβες. Κάποτε την περίοδο των παχέων αγελάδων υπέγραφαν αδιανόητα πράγματα, που φυσικά τα πλήρωσαν όλα οι επόμενες γενιές. Δεν μπορεί 2, 3 ακόμα και 4 μήνες προβών, να μην θεωρείται μέρος της εργασίας μας.

- Υπάρχει κάποιος ρόλος ή κάποιος σκηνοθέτης που αποτελεί για σένα καλλιτεχνικό απωθημένο;

Υπάρχουν πολλοί ρόλοι που θα ήθελα κάποια στιγμή να αξιωθώ και να κάνω, και πολλοί σκηνοθέτες που θα ήθελα πολύ να συνεργαστώ μαζί τους. Συγκεκριμένα ένα ρόλο ή ένα σκηνοθέτη να διαλέξω όμως δεν μπορώ.

- Μετά τις παραστάσεις στο Θέατρο Αυλαία, ποια είναι τα επόμενα σχέδια σου; Υπάρχει κάτι νέο στον ορίζοντα που σε ενθουσιάζει;

Μετά τις παραστάσεις στο θέατρο Αυλαία θα αφιερωθώ πλήρως στις δύο ερασιτεχνικές ομάδες όπου είμαι εμψυχωτής και σκηνοθέτης. Η μια είναι η θεατρική ομάδα του Δήμου Παύλου Μελά στην Ευκαρπία και η άλλη στο χωριό Σήμαντρα στην Χαλκιδική. Και με τις δυο βρίσκομαι σε δημιουργική διαδικασία για τις παραστάσεις μας, οι οποίες προγραμματίζονται να παιχτούνε από αρχές Ιουνίου. Καθώς παράλληλα θα εργαζόμαστε με την DOT ENSEMBLE για τις καλοκαιρινές μας δραστηριότητες αλλά και για τον καινούριο προγραμματισμό.